01
2-kitobdan qanday foydalaniş kerak
1-kitob «Tomoşabin va mavsum» har mavsumdagi işga bağişlangan: tomoşabinni qanday olib keliş va qanday qaytariş. 2-kitob «Pozitsiya va qiyofa» teatr brendiga bağişlangan: tomoşabin çipta olişdan oldin teatr haqida nimani biladi va teatr qanday körinadi. Kitob törtta savolga javob beradi: qiyofani nima uçun özgartiriş, brendni nimaga quriş, rebrendingni qanday olib boriş va yangi qiyofa bilan qanday işlaş kerak. Kitob xuddi öşa odamlar uçun yozilgan: direktor, zal maʼmuri va marketing uçun masʼul. Uni öqiş uçun dizaynni biliş şart emas.
Kitobda yozilganlarning hammasi tavsiya. Teatringizga mos kelganini qöllang. Maslahatlardagi sonlar, masalan önta suhbat yoki beş soniya, norma emas, boşlaş uçun möljal.
Bu işning istalgan qismini mutaxassislarga topşiriş mumkin: tadqiqotçi, strateg, dizayner, studiya yoki agentlikka. Ularga istalgan bosqiçda murojaat qilsa böladi. Kitob vazifani qöyiş va natijani qabul qilişga yordam beradi. Kitob muayyan ijroçilarni tavsiya qilmaydi.
Bu kitobni qaçon oçiş kerak
2-kitob teatr 1-kitob böyiça qilgan işlarga tayanadi. Qölingizda törtta narsa bölganda uni oçing:
- tomoşabin xaritasi (3-vosita);
- şahardagi oqşom xaritasi (4-vosita);
- bir jumlada yozilgan vaʼda;
- tekşirilgan majburiy minimum: profilda, saytda, çipta sotib oliş sahifasida va xaritalardagi kartoçkada nima işlayotganini va nimani oxiriga yetkaziş qolganini bilasiz.
Agar nimadir yetişmasa, 1-kitobning «1-bosqiç. Mavsumni rejalaştiramiz» bobiga qayting yoki bu işni mutaxassislarga topşiring. Tomoşabin xaritasisiz teatr haqidagi sözlar taxminligiça qoladi.
Qolganini kutmasdan, beşta bölimni darhol oliş mumkin: «Belgi», «Rang», «Şrift», «Afişa şabloni» va «Bino».
Asosiy sözlar
Bu sözlar har bir bobda uçraydi. Qolganlari oxiridagi luğatda jamlangan.
- Teatr brendi. Tomoşabin çipta olişdan oldinoq teatr haqida biladigan va his qiladigan narsalar.
- Belgi. Teatrni tanib olişga xizmat qiladigan rasm yoki yozuv. Uni logotip ham deb ataşadi.
- Uslub. Belgi, ranglar, şrift va grafika hamda ulardan foydalaniş qoidalari.
- Qiyofa. Teatrning tomoşabinga qanday körinişi: afişalardagi, ijtimoiy tarmoqlardagi, çiptadagi va binodagi uslub.
- Rebrending. Teatr özi haqidagi sözlarni ham, qiyofasini ham özgartiradigan iş.
- Brend asosi. Olti qatorli bir sahifa: tomoşabinimiz kim, nima bilan raqobatlaşamiz, teatr şaharga nima uçun kerak, u nimasi bilan farq qiladi, nega bizga keliş kerak va nimani vaʼda qilamiz.
- Pozitsiya. Nega aynan sizga keliş kerak, degan savolga qisqa javob. Uni jamoa va muassis uçun yozişadi.
- Teatr haqidagi sözlar. Brend asosida yozilgan narsalar: teatrning örni, farqlar, pozitsiya va vaʼda.
- Şablon. Faqat matni va surati almaştiriladigan afişa yoki post tayyorlamasi.
Kitob qanday tuzilgan
Iş tört bosqiçda boradi. Har bir bosqiç bitta savolga javob beradi va jamoa keyin foydalanadigan tayyor narsa bilan yakunlanadi.
| Bosqiç | Qaysi savolga javob beradi | Nima olamiz |
|---|---|---|
| 1. Qaror qilamiz | Qiyofani nima uçun özgartiriş kerak | Bir jumlada yozilgan sabab va tanlangan iş darajasi |
| 2. Şakllantiramiz | Brendni nimaga quramiz | Faktlar papkasi, bir sahifalik brend asosi, bir xil yoziladigan nom, ovozning beşta qoidasi |
| 3. Yaratamiz | Rebrendingni qanday olib boriş kerak | Uslub qoidalari, afişa va post şablonlari, bir uslubdagi lavhalar |
| 4. Joriy qilamiz | Yangi qiyofa bilan qanday işlaş kerak | Işga tuşiriş rejasi va oldingi hamda keyingi raqamlar |
Teatrlarga turli iş kerak, şuning uçun kitob uni uç darajaga böladi. Tartib: qiyofa oldingidek qoladi va bir xil körinişga keltiriladi. Qiyofani yangilaş: teatr haqidagi sözlar qoladi, qiyofa özgaradi. Rebrending: teatr haqidagi sözlar ham, qiyofa ham özgaradi. Teatr öz darajasini 1-bosqiçda çek-list böyiça tanlaydi. Xarid va kelişuvlarni hisoblamaganda, qiyofani yangilaş 13 haftadan 19 haftagaça, rebrending 21 haftadan 30 haftagaça vaqt oladi.
Har bir bosqiçda «Bu bosqiçda tomoşabin» bölimi bor. Brend haqidagi qarorlar teatr xizmat qiladigan odamlarda tekşiriladi. Har bir bosqiçda odamlardan bir yoki ikki marta söraladi. Har safar ön yoki yigirmata qisqa suhbat yetarli.
3-bosqiç eng katta, şuning uçun u uçta bobga bölingan. Uning nomi «rebrendingni qanday olib boriş kerak», lekin u har qanday darajada kerak: «tartib» darajasida undan qadamlarning faqat bir qismi olinadi.
Vaqt kam bölsa. Direktorga «Teatrga nima kerak» çek-listi, «Işning uç darajasi», «Işçi guruh va kelişuvlar», «Dizayner yoki studiya bilan işlaş» bölimlari va «Köp uçraydigan xatolar» bobi kerak. Brend asosini direktor tasdiqlaydi: uning namunasi «Töldirilgan sahifa qanday körinadi» bölimida bor. Zal maʼmuriga öşa çek-list hamda «Bino» va «Avval öz jamoamiz» bölimlari kerak. Bolalar teatrida unga «Bola böyiga mos bino» bölimi ham kerak. Marketing uçun masʼulga butun kitob kerak.
Ajratilgan xatboşilar
1-kitobdagi kabi, matnda maxsus nomli xatboşilar uçraydi.
Ğoya
Darhol qöllaş mumkin bölgan maslahat.
Maʼlumot
Maslahat tayanadigan raqamlar va hujjatlar. Tadqiqot xulosalari manbaga havola bilan oddiy xatboşida beriladi.
Misol
Boşqa teatr şunga öxşaş vazifani qanday hal qilgani.
Vosita
Yuklab olib töldiriş mumkin bölgan şakl. 2-kitob şakllari 1-kitob raqamlaşini davom ettiradi va 13-raqamdan boşlanadi.
Misollarni qayerdan topiş mumkin
Kitobda qisqa misollar bor: har biri özi tegişli bölgan maslahat ostida bir xatboşidan iborat. Yana köproq misollar va tadqiqotlarning batafsil maʼlumotlari qöllanma saytidagi misollar kutubxonasida jamlangan. Ularni tajriba sifatida oling va öz madaniyatingiz, mamlakatingiz, şahringiz va tomoşabiningizni hisobga olib qöllang. Maslahat tadqiqotga tayangan joyda matnda manbaga havola berilgan.
Kutubxona qöllanma saytida oçiladi: theatres.manobranding.uz/uz-lat/examples.
Qaror qilamiz: qiyofani nima uçun özgartiriş kerak
Qiyofani özgartiriş kerakmi va qaysi darajada. Qaror teatrdan nima kutişlari, tomoşabinlar nima deyişi va çek-list nimani körsatişiga tayanadi.

Bu bobda
- Bugun teatrdan nima kutişadi
- Teatr brendi nimalardan tarkib topadi
- Qiyofa nima uçun muhim
- Qiyofa nimani hal qilmaydi
- Bu bosqiçda tomoşabin
- «Teatrga nima kerak» çek-listi
- Işning uç darajasi
- 1-bosqiç çek-listi
Birinçi bosqiçda teatr qiyofani özgartiriş kerakmi va qaysi darajada, şuni hal qiladi. Qaror uçta narsaga tayanadi: bugun teatrdan nima kutişadi, tomoşabinlar u haqida nima deydi va çek-list nimani körsatadi. Bosqiç oxirida teatrda ikkita narsa böladi:
- Bir jumlada yozilgan sabab.
- Tanlangan iş darajasi.
Bosqiçda uçta iş bor: yigirma kişidan söraş, nomsiz afişani ön kişiga körsatiş va çek-listni uç kişi bölib töldiriş. «Bu bosqiçda tomoşabin» bölimigaça bölgan bölimlar bu nima uçun kerakligini tuşuntiradi. Ularni keyinroq öqiş mumkin.
Bugun teatrdan nima kutişadi
Teatr uç tomon uçun işlaydi: tomoşabin, şahar va davlat. Uçalasi ham bir narsani kutadi: teatr tuşunarli, hammabop va doimiy tomoşabinlardan taşqari boşqa odamlarga ham kerakli bölsin. Brend haqidagi suhbat şu kutişlardan boşlanadi.
| Kim | Teatrdan nima kutadi | Bu brend uçun nimani anglatadi |
|---|---|---|
| Tomoşabin | Hamyonbop narxlar. Borişdan çöçimasa böladigan tuşunarli oqşom. Borişga bahona va hamrohlar. Bu yerda özini begonadek his qilmaslik | Sözlar va qiyofa bu qanday oqşom va u kim uçun ekanini darhol aytadi |
| Şahar | Kunduzi ham oçiq uçraşuv joyi. Bolalar va mahalliy ijodiy jamoalar bilan iş | Teatr şahardagi öz örnini aytadi. Kiriş joyi va foye içkariga kirişga taklif qiladi |
| Davlat | Madaniyat har kim uçun oçiq bölişi. Bolalar va yoşlar bilan iş. Merosni saqlaş va yangi spektakllar. Raqamlarda ifodalangan natija | Teatrning özi haqidagi sözlari raqamlar bilan tasdiqlanadi: tomoşabinlar va sotilgan çiptalar |
Boşqa mamlakatlardagi sörovlar ham şunga öxşaş natijani körsatadi. Germaniya aholisi örtasidagi katta sörovda birinçi örinlarga hamyonbop narxlar, bolalar uçun dasturlar, tuşunarli spektakllar va uçraşuv joyi bölgan teatr çiqdi. U tafovutni ham körsatdi: teatrlarni saqlaşni deyarli hamma xohlaydi, ular bilan esa ozçilik qiziqadi.
Maʼlumot
Özbekistonda davlatning kutişlari Prezidentning 2024 yildagi PQ-399-son qarorida yozilgan. Qaror tomoşabinlar fikrini hisobga oladigan yillik milliy teatrlar reytingini joriy qiladi va teatrlarga öz brendlarini yaratiş huquqini beradi. 2025 yil dekabrida eʼlon qilingan «Özbekiston 2030» strategiyasi loyihasida maqsad belgilangan: davlat teatrlarida 15 mln tomoşabin. 2025 yilda mamlakat teatrlari taxminan 4,4 mln tomoşabinni qabul qildi. Manbalar: lex.uz, Kun.uz, 2025, Milliy statistika qömitasi.
Bu kutişlarga birinçi bölib qiyofa va sözlar javob beradi: odam ularni spektakldan oldin köradi.
Teatr brendi nimalardan tarkib topadi
Teatr belgisi bu brendni tanib olişga yordam beradigan rasm yoki yozuv xolos. Brendning özi beş qismdan tarkib topadi va teatr har biri ustida alohida işlaydi.
tomoşabin teatringizdagi oqşomdan nima oladi
teatr afişada, telefonda va binoda qanday körinadi
teatr tomoşabin bilan qanday yozişadi va gaplaşadi
çipta xarididan zaldan çiqqunça tomoşabin bilan nima böladi
odamlar teatr haqida bir-biriga nima gapiradi
Belgi qiyofaning bir qismi. Qiyofa esa brendning beş qismidan biri.
| Qism | Bu nima | Bu haqda qayerda yozilgan |
|---|---|---|
| Vaʼda | Tomoşabin teatringizdagi bir oqşomda nima oladi | Şu kitobning 2-bosqiçi |
| Qiyofa | Teatr afişada, telefonda va binoda qanday körinadi | Şu kitobning 3-bosqiçi |
| Ovoz | Teatr tomoşabinga qanday yozadi va u bilan qanday gaplaşadi | Şu kitobning 2-bosqiçi, 1-kitobdagi «Spektakl haqida nima deyiş kerak» |
| Oqşom | Çipta sotib olişdan to zaldan çiqişgaça tomoşabin bilan nima böladi | 1-kitobdagi «Çipta sotib oliş» va «Teatrdagi oqşom» |
| Obrö | Odamlar bir-biriga teatr haqida nima gapirib beradi | 1-kitobdagi «Tomoşabinni qayta jalb qiliş» va «3-bosqiç. Hisoblaymiz» bobi |
Ğoya
Oqşom va ovoz özgarmasa, yangi belgi brendni özgartirmaydi. Agar garderob sekin işlasa, xabarlarga esa heç kim javob bermasa, şundan boşlang.
Qiyofa nima uçun muhim
Qiyofa odam teatr haqida birinçi biladigan narsa. Afişa, avatar va peşlavhani u spektakldan oldin köradi. Qiyofaning törtta vazifasi bor.
| Vazifa | Bu qanday işlaydi |
|---|---|
| «Bu men uçunmi» degan savolga javob beradi | Yangi tomoşabin afişa va profilga qarab baholaydi: bu qanday oqşom, u kim uçun va u yerda özini qulay his qiladimi |
| Taniqlilikni oşiradi | Yildan yilga bir xil rang, bir xil şrift va bir xil belgi esda qoladi. Odamlar afişani nomini öqimasdanoq tanib oladi |
| Jamoa vaqtini tejaydi | Şablon böyiça afişani istalgan xodim tayyorlay oladi. Şablonsiz har birini qaytadan qilişadi |
| Oqşomning bir qismiga aylanadi | Peşlavha, yöl körsatkiçlari va lavhalar kassa, garderob va zalni topişga yordam beradi. Bu teatrdan olingan taassurotning bir qismi |
Germaniyadagi sörov şuni körsatdi: köpgina yoşlar teatr ular uçun emas, deb öylaydi. Buyuk Britaniya teatrlari uçun qöllanma teatrga bormaydiganlarning ikki asosiy qörquvini aytadi: notaniş spektakl yoqmay qoladi yoki unda zerikarli böladi.
Bu qörquvlar bilan birinçi bölib qiyofa töqnaşadi. Odam afişa va profildan özini nima kutayotganini tuşunişi kerak.
Qiyofa nimani hal qilmaydi
Yangi qiyofaning özi tomoşabinni zalga olib kelişi haqida dalil yöq. Biz bunday tadqiqotlarni qidirdik va topmadik. Faqat ayrim teatrlarning öz natijalari haqidagi hisobotlari bor. Şuning uçun yangi qiyofadan töla zalni kutiş kerak emas.
Qiyofa bitta iş qiladi: teatr kim uçun ekanini va bu qanday oqşom ekanini bildiradi. Odam keladimi va qaytadimi, buni repertuar, narx, yöl va oqşomning özi hal qiladi.
Yevropa Ittifoqi aholisi örtasidagi sörov şuni körsatdi: kelişga köpinça vaqt yetişmasligi, çipta narxi va masofa xalaqit beradi. Qiyofa boşqa sabablar bilan işlaydi: odamga taklif qilinayotgan narsa qiziq emas yoki u teatrda nima qöyilayotganini bilmaydi. Bepul çipta odamni zalga bir marta olib keladi. U qaytadimi, bu taşrifdan keyingi teatr işiga boğliq. Fransiyadagi «madaniyat propuski» şuni körsatdi: bunday işsiz odatlar kam özgaradi. Vauçer bilan bajariladigan beşta iş 1-kitobning «Biz nimani taklif qilamiz» bölimida yozilgan.
Bundan teatr uçun nima kelib çiqadi:
- Qiyofani repertuar, narx, çipta sotib oliş va teatrdagi oqşom bilan birga olib boring. Ular haqida 1-kitobda yozilgan.
- Birinçi özgarişlardan oldin «oldingi» raqamlarni yozib qöying. Buni qanday qiliş 4-bosqiçda yozilgan.
- Özgariş sababini yozganda tomoşabin uçun nima özgarişini körsating.
Bu bosqiçda tomoşabin
Iş darajasi haqida qaror qilişdan oldin teatr odamlardan söraydi. Bu bosqiçda bitta savol va bitta tekşiruv yetarli.
Teatr haqida uç söz. Foyeda önta tomoşabindan va teatrga bormaydigan önta tanişingizdan sörang: «Teatrimizni qaysi uç söz bilan tasvirlagan bölardingiz?» Javoblarni ikki ustunga yozing.
Teatrga bormaydiganlarning javoblari ayniqsa qimmatli: ular teatr taşqaridan qanday körinişini körsatadi. Agar davom etişga allaqaçon qaror qilgan bölsangiz, şu odamlarga 2-bosqiçdagi ikkita savolni ham bering: foyega ikkinçi marta borişga töğri kelmaydi.
Misol
Londondagi «Globus» teatri yangilanişdan oldin tomoşabinlar va teatrga bormaydiganlarning javoblarini soliştirdi. Tomoşabinlar teatrni qadrlaşardi. Bormaydiganlar esa uni sayyohlar uçun anʼanaviy joy deb bilişardi. Bu tafovut keyingi işning asosiy vazifasiga aylandi.
Manba: CultureHive, 2019.
Tanilişni tekşiriş. Afişadagi teatr nomi va belgisini yoping va uni şahardagi ön kişiga körsating. Ulardan neçtasi teatrni aytganini yozib qöying. Bir mavsumdan keyin takrorlang.
Javoblar va tekşiruv natijasini saqlab qöying. Ular quyidagi çek-listda va teatr «oldingi» raqamlarni yozadigan 4-bosqiçda kerak böladi.
Sörov va tanilişni tekşirişni tadqiqotçiga topşiriş mumkin. Savollar öşaligiça qoladi.
«Teatrga nima kerak» çek-listi
Çek-list iş darajasini tanlaşga yordam beradi. Unda tört guruh jumla bor. «Maʼno», «Köriniş» va «Tartib» guruhlari qiyinçiliklarni tasvirlaydi: teatringizga töğri keladiganini belgilang. «Tayyorlik» guruhi katta iş uçun şartlarni tasvirlaydi: qiyofani yangilaş va rebrendingdan oldin unda oltita jumlaning hammasi belgilangan bölişi kerak. Tartibni teatr bu guruhsiz ham örnataveradi. Çek-listni uç kişi bölib töldiring: direktor, zal maʼmuri va marketing uçun masʼul.
| Guruh | Jumla |
|---|---|
| Maʼno | Teatrning maqomi yoki binosi özgardi yoki muassis unga yozma ravişda yangi vazifa qöydi |
| Maʼno | Teatr boşqaça böldi: janr, spektakllar tili yoki asosiy tomoşabin almaşdi, teatr haqidagi sözlar esa oldingidek qoldi |
| Köriniş | Teatrga bormaydiganlar teatrni boşqalar uçun joy deb biladi |
| Köriniş | Teatr afişasini qöşnilarning afişalaridan ajratib bölmaydi |
| Köriniş | Qiyofa sahnada qöyilayotgan spektakllardan eskiroq körinadi |
| Köriniş | Afişa va profildan bu qanday oqşom va u kim uçun ekanini tuşunib bölmaydi |
| Tartib | Teatrning bir neçta belgisi bor va qaysinisi asosiy ekanini heç kim bilmaydi |
| Tartib | Afişalar, postlar va lavhalar turliça körinadi |
| Tartib | Teatr nomini turliça yozişadi yoki uni telefonda topib bölmaydi |
| Tartib | Qiyofa uçun heç kim javob bermaydi |
| Tartib | Belgi telefon ekranida öqilmaydi |
| Tartib | Şriftda kerakli harflar yöq |
| Tayyorlik | Teatrdagi oqşom tomoşabinga berilgan vaʼdaga mos keladi |
| Tayyorlik | Tomoşabin uçun nima özgarişi tuşunarli |
| Tayyorlik | Joriy qiliş uçun odam va vaqt bor |
| Tayyorlik | Muassis va truppa rejalardan xabardor |
| Tayyorlik | Pul manbai aniq va muassis bilan kelişilgan |
| Tayyorlik | Teatr ijroçi bilan şartnomani qanday tuzişi va bu qança vaqt olişi tuşunarli |
«Köriniş» guruhidagi ikkita jumla odamlarda tekşiriladi. Birinçisini, «Teatrga bormaydiganlar teatrni boşqalar uçun joy deb biladi», uç sözga berilgan javoblar bilan tekşiring. Ikkinçisini, «Teatr afişasini qöşnilarning afişalaridan ajratib bölmaydi», tanilişni tekşiriş natijasi bilan tekşiring.
Javoblarni qanday öqiş kerak. Siz belgilagan jumlalarni tasvirlaydigan qatorni toping. Agar qiyofani yangilaş yoki rebrending çiqsa, oxirgi qatorni ham tekşiring.
| Nima çiqdi | Xulosa | Bu nimani anglatadi |
|---|---|---|
| «Maʼno», «Köriniş» va «Tartib» guruhlarida belgilangan jumla yöq | Qiyofani özgartiriş kerak emas | Har mavsum oldidan brend asosini qayta öqing va bir yildan keyin çek-listga qayting. «Tayyorlik» guruhini töldirmasa ham böladi |
| Belgilangan jumlalar faqat «Tartib» guruhida | Tartib örnatiş kerak | Qiyofa oldingidek qoladi va bir xil körinişga keladi: bitta belgi, nomning bitta yozilişi, bir xil şablonlar, bitta masʼul. Darhol boşlaş mumkin |
| «Köriniş» guruhida bitta jumla belgilangan, «Maʼno» guruhida belgilangan jumla yöq | Tartib örnatiş va şu bandni tuzatiş kerak | Qiyofa oldingidek qoladi. Belgilangan band alohida tuzatiladi, qolgani bir xil körinişga keltiriladi |
| «Köriniş» guruhida ikkita yoki undan köp jumla belgilangan, «Maʼno» guruhida belgilangan jumla yöq | Qiyofani yangilaş kerak | Teatr haqidagi sözlar oldingidek qoladi, qiyofa özgaradi: belgi, ranglar, şrift, grafika va şablonlar |
| «Maʼno» guruhida belgilangan jumla bor | Rebrending kerak | Teatrning özi özgargan: maqomi, binosi, vazifasi yoki tomoşabini. Teatr haqidagi sözlarni ham, qiyofani ham özgartiriş kerak. Xulosani teatrga bormaydiganlarning javoblari böyiça tekşiring va qarorni muassis bilan birga qabul qiling |
| Qiyofani yangilaş yoki rebrending çiqdi, lekin «Tayyorlik» guruhida hammasi belgilanmagan | Katta işni boşlaşga hali erta | Avval belgilanmagan şartlarni bajaring. Tartibni hozirdan örnatiş mumkin. Agar oqşom vaʼdaga mos kelmasa, 1-kitobga qayting: yangi qiyofa buni tuzatmaydi |
Yigirmata suhbat jamoa uçun işora xolos. Rebrending haqida qaror qilişdan oldin tomoşabinlardan kengroq sörang, masalan mavsum sörovnomasi orqali.
Agar ikki daraja orasida ikkilanayotgan bölsangiz, kiçigini tanlang. Tartib har qanday darajada kerak, kattaroq işga esa keyinroq ötiş mumkin.
Baʼzi sabablarning özi özgariş uçun yetarli emas: direktor almaşdi, qöşnilardagidek bölişini xohlaysiz, eski qiyofa jonga tegdi, yubiley yaqinlaşmoqda. Agar çek-list boşqa sabablarni körsatmagan bölsa, «tartib» darajasidan boşlang.
Şahar önlab yillardan beri taniydigan belgi bu qadriyat. Har qanday darajada uni saqlab qolişadi: belgini tartibga keltirişadi yoki ehtiyotkorlik bilan qayta çizişadi.
Bir jumlada yozilgan sabab. Teatr qiyofani nima uçun özgartirayotganini şu namuna böyiça yozing: «[kim] [nimani körişi yoki tuşunişi] uçun biz [nimani] özgartiramiz». Ifoda namunasi: «Yangi tomoşabin bu qanday oqşom va u kim uçun ekanini bir qaraşda tuşunişi uçun biz afişalar va profilni yangilaymiz». Agar jumla tuzilmasa, «Tayyorlik» guruhiga qayting.
Vosita 13
«Teatrga nima kerak» çek-listi. Tört guruh jumla, yetarli bölmagan sabablar röyxati va xulosalar jadvali.
Işning uç darajasi
Çek-list biror narsani özgartiriş kerakmi va qaysi darajada, şuni körsatadi: tartib, qiyofani yangilaş yoki rebrending. Har bir darajaning öz işi bor.
| Daraja | Nima özgaradi | Nimalar kiradi | Kim qatnaşadi |
|---|---|---|---|
| Tartib | Qiyofa oldingidek qoladi va bir xil körinişga keladi | Bitta belgi, uçta rang, bitta şrift, afişa va post şablonlari, bir xil lavhalar, ikki sahifalik uslub qoidalari | Teatr jamoasi va dizayner |
| Qiyofani yangilaş | Teatr haqidagi sözlar qoladi, qiyofa özgaradi | Brend asosini tekşiriş, yangilangan belgi, ranglar, şrift va grafika, tomoşabin qiyofani köradigan hamma joy uçun şablonlar, uslub qoidalari | Dizayner yoki studiya, teatrning işçi guruhi |
| Rebrending | Teatr haqidagi sözlar ham, qiyofa ham özgaradi | Tadqiqot, yangi brend asosi, yangi qiyofa, zarur bölsa nom, binodagi yöl körsatkiçlari va lavhalar | Studiya yoki agentlik, teatrning işçi guruhi, muassis |
Belgilar faqat «Tartib» guruhida
TartibQiyofa özgarmaydi, bir xil körinişga keltiriladi
«Maʼno» guruhida belgi yöq, «Köriniş»da ikkita yoki köproq
Qiyofani yangilaşTeatr haqidagi sözlar qoladi, qiyofa özgaradi
«Maʼno» guruhida belgi bor
RebrendingTeatr haqidagi sözlar ham, qiyofa ham özgaradi
Çiziq qança uzun bölsa, iş şunça köp. Agar qiyofani yangilaş yoki rebrending çiqsa, lekin «Tayyorlik» guruhida hamma band belgilanmagan bölsa, katta işni boşlaşga erta.
Har qanday darajada iş faktlar papkasi va brend asosidan boşlanadi, şablonlar va uslub qoidalarini beradi va işga tuşiriş bilan yakunlanadi. 2 va 4-bosqiçlardan barça teatrlar ötadi. 3-bosqiçdan teatr öz darajasiga kerakli boblarni oladi.
Agar darajangiz «tartib» bölsa. Butun iş şunday körinadi.
- 2-bosqiç. Faktlar papkasini yiğing. Brend asosini bor narsaga qarab yozing. Nomning bitta yozilişini va ovozning beşta qoidasini tanlang.
- 3-bosqiç. Bitta belgini tanlang va uning kvadrat versiyasini tayyorlang. Kodlari bilan uçta rangni yozib qöying. Bitta şrift va bitta motiv tanlang. Afişa şabloni va post şablonini tayyorlang va birinçi şablonni ön kişiga körsating. Uslub qoidalarini ikki sahifada yozing. Binoda yangi tomoşabin yölini bosib öting va almaştiriladigan lavhalar röyxatini tuzing.
- 4-bosqiç. «Oldingi» raqamlarni yozib qöying. Afişalar nega endi bir xil körinişini truppaga aytib bering. Taşuvçilarni navbat bilan almaştiring. Bir mavsumdan keyin raqamlarni soliştiring.
Nomni, şrift sinovini, fotosuratni va lavhalar tekşiruvini jamoa özi qiladi. Belgi versiyalari, rang kodlari, şablonlar va motivni dizaynerga bitta topşiriq qilib beriş qulay. 3-bosqiçning birinçi bobidan faqat «Işçi guruh va kelişuvlar» va «Bu bosqiçda tomoşabin» bölimlari kerak.
Darajani keyinroq oşiriş mumkin. Tartib örnatgan teatr bir mavsumdan keyin keyingi qadam kerak yoki keraksizligini raqamlardan köradi.
1-bosqiç çek-listi
- Teatr haqidagi uç söz önta tomoşabindan va teatrga bormaydigan ön kişidan yiğildi.
- Nomsiz afişa ön kişiga körsatildi, natija yozib qöyildi.
- «Teatrga nima kerak» çek-listi töldirildi.
- Sabab bir jumlada yozildi.
- Iş darajasi tanlandi.
Şakllantiramiz: brendni nimaga quramiz
Teatr kim uçun işlaydi, nimasi bilan farq qiladi va nimani vaʼda qiladi. Bularning barçasi bir sahifaga, brend asosiga siğadi.

Bu bobda
- Brendning ikki tayançi
- Bu bosqiçda tomoşabin
- Farqlarning tört manbai
- Jahon janri, mahalliy öziga xoslik
- Faktlar papkasi
- Bir sahifadagi brend asosi
- Teatrning örni
- Farqlar
- Pozitsiya
- Teatr vazifasidan kelib çiqqan pozitsiya
- Vaʼda
- Teatr feʼli
- Töldirilgan sahifa qanday körinadi
- Tört tekşiruv
- Odamlarga körsating
- Istisno: tomoşabinni örganib bölmaydi
- Teatr nomi
- Teatr ovozi
- 2-bosqiç çek-listi
Ikkinçi bosqiçda teatr brendi nimaga tayanişini yozib çiqadi: teatr kim uçun işlaydi, nimasi bilan farq qiladi va nimani vaʼda qiladi. Bularning hammasi bir sahifaga, brend asosiga siğadi. Bu sahifa afişalar, postlar, lavhalar va kassirning tomoşabin bilan suhbati uçun topşiriq böladi. Bosqiç oxirida teatrda törtta narsa böladi:
- Faktlar papkasi.
- Bir sahifadagi brend asosi.
- Bir xil yoziladigan teatr nomi.
- Teatr ovozining beşta qoidasi.
Bu bosqiç har qanday iş darajasida ötiladi. «Tartib» darajasida va qiyofani yangilaşda brend asosi bor narsaga qarab yoziladi. Rebrendingda u qaytadan yoziladi.
Brendning ikki tayançi
Teatr brendi ikki tayançga suyanadi: teatr kim uçun va faqat unda nima bor. Birinçisiz brend özi bilan özi gaplaşadi: sözlar çiroyli, lekin tomoşabin ularda özini tanimaydi. Ikkinçisiz sözlar har qanday teatrga töğri kelaveradi.
| Tayanç | Qaysi savolga javob beradi | Qayerdan olamiz |
|---|---|---|
| Tomoşabin | Biz kim uçun öynaymiz va bu odamlar oqşomdan nima istaydi | Tomoşabin xaritasi, şahardagi oqşom xaritasi, tomoşabinlarga savollar |
| Farqlar | Faqat bizda nima bor | Faktlar papkasi |
Iş har doim tomoşabindan boşlanadi. Agar uni odatdagi yöl bilan örganib bölmasa, tomoşabin bilan işni bir haftaga qisqartiriş mumkin. Lekin bu işni ötkazib yuborib bölmaydi. Bu holat quyida, «Istisno: tomoşabinni örganib bölmaydi» bölimida körib çiqilgan.
Buyuk Britaniya tomoşabinlari böyiça tadqiqot bu tartibni tasdiqlaydi: yangi tomoşabinni teatrga biror munosabat, hamrohlar va narx yetaklaydi.
Bu bosqiçda tomoşabin
Tomoşabin xaritasi va şahardagi oqşom xaritasini teatr 1-kitob böyiça allaqaçon töldirgan. Endi ularni yangiça nigoh bilan qayta öqib çiqing va ikkita yangi qadam qöşing.
Tomoşabin xaritasi. Bu 3-vosita. Unda ikki yoki uçta guruh körsatilganini va har bir guruh oqşomdan nima istaşi yozilganini tekşiring. Agar xarita taxmin bilan töldirilgan bölsa, uni sörovnomalar bilan soliştiring.
Şahardagi oqşom xaritasi. Bu 4-vosita. Unda teatr kino, kafe va uydagi oqşomdan nimasi bilan yutadi, degan savolga javob borligini tekşiring.
Ikki qöşni teatr. Eng yaqin ikkita teatr afişada va profil tavsifida nimani vaʼda qilişini yozib oling. Sizning sözlaringiz ularnikini takrorlamasligi kerak.
Tomoşabinga ikki savol. Teatr haqidagi uç sözni siz 1-bosqiçda yiğgansiz. Ularga ikkita savol qöşing. Bu savollarni foyeda önta tomoşabinga va teatrga bormaydigan önta tanişingizga bering.
- Teatrimiz haqida döstingizga nima deb aytib berardingiz?
- Teatrimiz oqşom boriş mumkin bölgan boşqa joylardan nimasi bilan farq qiladi?
Ikki guruh javoblarini yonma-yon qöying. Tomoşabinlar takrorlagan gaplar farqlar uçun asqotadi. Teatrga bormaydiganlar bilmagan narsalar teatr nima haqida jim turganini körsatadi.
Farqlarning tört manbai
Teatrning farqlari tört manbadan olinadi. Har bir manba sözlarga va qiyofaga nimadir beradi, har birining zaif joyi ham bor.
| Manba | Sözlarga nima beradi | Qiyofaga nima beradi | Zaif joyi |
|---|---|---|---|
| Joyning tarixi va madaniyati | Qadimiylik, nomlar, anʼana | Arxiv afişalari, harflar | Brend faqat ötmiş haqida gapiradi, yangi tomoşabin unda özini topmaydi |
| Teatrning vazifasi | Teatrning örni va pozitsiyasi: teatr kim bölişni istaydi | Qiyofaning kölami va ohangi | Tasdiq bölmasa, şiorligiça qoladi |
| Bino va joy | Şahar biladigan manzil | Peştoq, zal va parda motivlari | Teatr binolari bir-biriga öxşaydi |
| Repertuar va odamlar | Janr, til, tanilgan artistlar | Fotosuratlar, portretlar, qahramonlar | Spektakllar va odamlar özgaradi, farqni yangilab turişga töğri keladi |
Kuçli brend ikki yoki uç manbaga tayanadi. Şunda bir manbaning zaif joyini boşqasi yopadi.
Jahon janri, mahalliy öziga xoslik
Opera, balet, drama va qöğirçoq teatri köp mamlakatlarda bor. Teatrni esa faqat unda bor narsa ajratib turadi: spektakllar tili, tomoşabin taniydigan nomlar, musiqa, truppa tarixi, bino tafsilotlari. Bularni faktlar papkasidan oling.
Brendda meros tirik bölsagina işlaydi: teatr anʼana bugun ham uning sahnasida davom etayotganini körsatadi.
YUNESKO ham merosni muhofaza qilişni şunday tuşunadi: uning mohiyati bilim, könikma va maʼnoni keyingi avlodlarga yetkazişdir.
Faktlar papkasi
Faktlar papkasi teatr özi haqida biladigan hamma narsani bir joyga jamlaydi. Keyin undan brend asosi uçun sözlar va qiyofa uçun tasvirlar olinadi. Usiz teatr haqidagi sözlar öylab topiladi va ular har qanday teatrga töğri kelaveradi.
| Nimani yiğiş kerak | Qayerdan izlaş kerak | Bu nima beradi |
|---|---|---|
| Tarix: taşkil topgan yili, ilk spektakllar, maşhur nomlar | Arxiv, teatr muzeyi, truppa faxriylari | Brend asosi uçun farqlar |
| Bino: peştoq, parda, qandil, peşlavha | Teatrni telefon bilan aylanib çiqiş | Ranglar va grafika |
| Eski afişalar, dasturçalar, oldingi belgilar | Arxiv, kutubxona, artistlarning oilalari | Şrift va ötmiş bilan boğliqlik |
| Odamlar: artistlar, sex ustalari, asosçilar | Truppa, kadrlar bölimi | Hikoyalar va fotosuratlar |
| Repertuar: qaysi spektakl eng uzoq vaqtdan beri öynaladi, qaysisiga odamlar qayta keladi | 1-kitobdagi mavsum jadvali | Tomoşabinga vaʼda |
| Şahar: hunarmandçilik, til, bayramlar | Ölkaşunoslik muzeyi, mahalliy ustalar | Grafika va ovoz |
Qanday yiğiş kerak.
- Bitta masʼul va muddat belgilang, masalan ikki hafta.
- Jadvaldagi oltita bölimdan iborat umumiy papka oçing.
- Telefonda suratga oling: hozir suratlar sifati muhim emas.
- Oxirida bitta varaqqa önta faktni yozib çiqing, har birini bir qatorda. Fakt bu tekşirib köriş mumkin bölgan narsa: sana, ism, son, buyum.
Misol
Krakovdagi «Ludovi» teatri uslub asosini öz tomidan topdi. Eski neon peşlavhadagi harflar asosida şrift yaratildi, afişalar va binodagi yöl körsatkiçlari şu şriftga qurilgan.
Manba: European Design Awards, 2024.
Vosita 14
Faktlar papkasi. Maslahatlari bilan olti bölim röyxati va «Önta fakt» varaği.
Bir sahifadagi brend asosi
Brend asosi olti qatordan iborat. Tomoşabin, raqiblar va vaʼda 1-kitobda bor. Teatrning örni, farqlar va pozitsiyani teatr hozir yozadi va vaʼdani ular bilan soliştiradi. Tayyor sahifa qanday körinişi quyida, «Töldirilgan sahifa qanday körinadi» bölimida körsatilgan. Özingiznikini yozişdan oldin uni oçing.
| Qator | Qaysi savolga javob beradi | Qayerdan olamiz |
|---|---|---|
| Tomoşabin | Biz kim uçun öynaymiz | Tomoşabin xaritasi |
| Raqiblar | Odamlar nima örniga bizga keladi | Şahardagi oqşom xaritasi |
| Teatrning örni | Teatr şaharga nima uçun kerak | Tarix, ustav, muassisning vazifalari |
| Farqlar | Faqat bizda nima bor va bu nima bilan isbotlangan | Faktlar papkasi |
| Pozitsiya | Nima uçun aynan bizga keliş kerak | Yuqoridagi tört qatordan yiğamiz |
| Vaʼda | Tomoşabin bir oqşomda nima oladi | 1-kitobdagi «Biz nimani vaʼda qilamiz» |
1-kitobdan
Tomoşabinkim uçun öynaymiz
1-kitobdan
Raqiblarnima örniga bizga keladi
hozir yozamiz
Teatrning örniteatr şaharga nega kerak
hozir yozamiz
Farqlarfaqat bizda bor narsa va uning isboti
Nima uçun aynan bizga keliş kerak. Yuqoridagi tört qatordan yiğamiz. Jamoa, muassis va hamkorlar öqiydi
Tomoşabin oqşomdan nima oladi. Bu tomoşabin tilidagi pozitsiya. Afişada, ijtimoiy tarmoqlarda va kassada yangraydi
Teatr feʼli bu olti qatorni töldiradi va sözlarni qiyofa bilan boğlaydi.
Qatorlarni yuqoridan pastga qarab töldiring: har bir keyingi qator oldingilariga tayanadi.
Brend asosini strateg yoki agentlik bilan birga yoziş mumkin. Bu holda ham faktlar papkasi va tomoşabinlar javoblari kerak böladi: mutaxassis işni ulardan boşlaydi.
Teatrning örni
Teatrning örni u şaharga yoki mamlakatga nima uçun kerak, degan savolga javob beradi. Bu qatorni muassis, hamkorlar va truppaning özi öqiydi. Odatda uni tomoşabinga körsatişmaydi, lekin qolgan barça qatorlar unga boğliq.
«Teatrimiz … uçun kerak» namunasida bitta jumla yozing. Ifoda namunalari:
- yoş tomoşabinlar teatri: «şahardagi har bir bolaning birinçi teatri bölişi uçun»;
- viloyat musiqali drama teatri: «viloyatning ona tilidagi öz sahnasi bölişi uçun»;
- qöğirçoq teatri: «oila eng kiçkintoylari bilan birga teatrga kela olişi uçun».
Farqlar
Farq bu teatringizda bor, lekin oqşom boriş mumkin bölgan boşqa joylarda yöq narsa. Asosiy qoida: har bir farqning papkadan olingan fakti bor. Fakt yöq ekan, farq ham yöq.
Uç yoki tört farqni jadvalga yozing. Quyidagi qatorlar jadval qanday körinişda bölişi mumkinligini körsatadi.
| Farq | Papkadagi fakt | Tomoşabin buni qanday köradi |
|---|---|---|
| Viloyatning eng qadimiy sahnasi | Taşkil topgan yili, birinçi afişa | Foyeda arxiv afişasi, dasturçada teatr tarixi |
| Ikki tildagi spektakllar | Repertuardagi har bir tildagi spektakllar soni | Har bir afişada til körsatilgan |
| Artistlarni hamma taniydi | Artistlar seriallarda suratga tuşadi va şahar bayramlarini olib boradi | Ijtimoiy tarmoqlarda artistlar portretlari, spektakldan keyin uçraşuvlar |
Farqlarni yuqorida körib çiqilgan tört manbadan oling. Jadvalda tomoşabin bir oqşomda köra oladigan kamida bitta farq borligini tekşiring.
Pozitsiya
Pozitsiya bu «Nima uçun aynan sizga keliş kerak?» degan savolga qisqa javob. Uni yuqoridagi qatorlardan yiğişadi: tomoşabin, raqiblar, teatrning örni va farqlar. Pozitsiya jamoa, muassis va hamkorlar uçun yoziladi.
Jumlani «[Kim] uçun teatrimiz [nima], çunki [farq]» namunasida tuzing. Masalan: «Şahar va viloyat aholisi uçun teatrimiz özlariniki, çunki unda viloyatning eng qadimiy sahnasi va hamma taniydigan artistlar bor».
Pozitsiyalar har xil böladi. Quyida pozitsiyaning beş turi qisqa misollar bilan berilgan.
| Pozitsiya turi | Pozitsiya misoli |
|---|---|
| Tomoşabinga köra | Bolaning birinçi teatri |
| Joyga köra | Şaharning öz teatri |
| Janrga köra | Jonli musiqa va komediya teatri |
| Kölamga köra | Viloyatning boş sahnasi |
| Izlanişga köra | Yangilikni sinab köradigan teatr |
Boşqa teatrning pozitsiyasini oliş mumkin emas. Agar jumlangiz qöşni teatrga ham töğri kelsa, farqlarga qayting va faqat sizda bor narsani toping.
Teatr vazifasidan kelib çiqqan pozitsiya
Baʼzan pozitsiya teatr kim bölmoqçi ekanini aytadi: viloyatning boş sahnasi, şahar bolalari uçun birinçi teatr, yangi pyesalar uyi. Bunday pozitsiya teatrning vazifasidan kelib çiqadi. Uning uçta tasdiği bölsagina, u işlaydi. Ularsiz bu şior.
| Tasdiq | Özingizga savol |
|---|---|
| Bugungi fakt | Teatrda hozirning özida nima bor: repertuar, truppa, bino, gastrollar? |
| Mavsumdagi qadam | Vazifaga yaqinlaşiş uçun teatr yaqin mavsumda nima qiladi? |
| Raqam | Muassis va jamoa olğa siljişni qaysi raqamda köradi: tomoşabinlar, sotilgan çiptalar, yangi va qaytib kelganlar uluşi? |
Teatr vazifasidan kelib çiqqan pozitsiya muassis kutgan narsaga javob beradi. Tomoşabinga esa boşqa narsa kerak: kim bilan boriş, nima munosabat bilan va u nimani köradi. Şuning uçun bunday pozitsiya yonida doim oqşom haqidagi vaʼda turadi.
PQ-399 böyiça teatrlarning milliy reytingida tomoşabinlar fikrlari ham hisobga olinadi, bu haqda 1-bosqiçda aytilgan.
Vaʼda
Vaʼda bu tomoşabin tilida aytilgan pozitsiya. Pozitsiya teatr haqida gapiradi, vaʼda esa oqşom haqida. Teatrda vaʼda allaqaçon bor: siz uni 1-kitobning «Biz nimani vaʼda qilamiz» bölimiga köra yozgansiz. Endi uni farqlar va pozitsiya bilan soliştiring.
| Nimani soliştiramiz | Pozitsiya | Vaʼda |
|---|---|---|
| Kim uçun | Jamoa, muassis, hamkorlar | Tomoşabin |
| Nima haqida | Teatr haqida | Odam oladigan oqşom haqida |
| Qayerda yangraydi | Hujjatlarda, uçraşuvlarda, dizaynerga topşiriqda | Afişada, ijtimoiy tarmoqlarda, kassada |
| Misol | Şaharning öz teatri | Özimizning teatr: şahrimiz, tilimiz, hamma taniydigan artistlar |
Vaʼdada uçtadan kamida bittasi sezilişini tekşiring: kim bilan keliş, nima munosabat bilan va bu oqşomda nima taniş.
Buyuk Britaniya teatrlari uçun qöllanmaga köra, teatrga bormaydiganlarni taniş nom ança köproq işontiradi. «Bu sizning hayotingiz haqida» degan dalil esa kamroq işontiradi.
Teatr feʼli
Teatr feʼli bu teatr odam bölganida özini tasvirlaydigan uç yoki tört söz. Bu qator olti asosiy qatorni töldiradi va sözlarni qiyofa bilan boğlaydi: unga qarab matn ohangi, ranglar va şrift tanlanadi.
| Agar feʼli şunday bölsa | Sözlarda | Qiyofada |
|---|---|---|
| Iliq, samimiy | Oddiy sözlar, artistlarning ismlari | Iliq ranglar, odamlarning yirik portretlari |
| Tantanavor, bayramona | Bosiq ohang, töliq nomlar | Töq ranglar, qatʼiy şrift, matn atrofida böş joy |
| Şöx, bolalarça | Qisqa jumlalar, savollar, öyin | Yorqin ranglar, rasmlar, yirik harflar |
Teatr feʼli uçun sözlarni tomoşabinlarning «Teatrimizni qaysi uç söz bilan tasvirlagan bölardingiz?» degan savolga bergan javoblaridan oling. Takrorlanadigan va teatr saqlab qolmoqçi bölgan sözlarni tanlang.
Töldirilgan sahifa qanday körinadi
Şartli viloyat teatri misoli. Qatorlar şu kitob va 1-kitobdagi misollardan yiğilgan.
| Qator | Yozuv |
|---|---|
| Tomoşabin | Bolali oilalar va 30 yoşgaça bölgan yoşlar |
| Raqiblar | Kino, kafe va uydagi oqşom |
| Teatrning örni | Viloyatning ona tilidagi öz sahnasi bölişi uçun |
| Farqlar | Viloyatning eng qadimiy sahnasi. Artistlarni hamma taniydi |
| Pozitsiya | Şahar va viloyat aholisi uçun teatrimiz özlariniki, çunki unda viloyatning eng qadimiy sahnasi va hamma taniydigan artistlar bor |
| Vaʼda | Özimizning teatr: şahrimiz, tilimiz, hamma taniydigan artistlar |
| Teatr feʼli | Iliq, samimiy, oçiq |
Uçala jumla bir-biriga öxşab çiqsa, buning heç qisi yöq. Teatrning örni va pozitsiyani muassis, hamkorlar va jamoa öqiydi, vaʼdani esa tomoşabin öqiydi. Faqat bir narsani tekşiring: vaʼda odam taşrifdan nima olişi haqida gapiradi.
Tört tekşiruv
Brend asosini tasdiqlaşdan oldin pozitsiya va vaʼdani tekşiring.
- Jumla faqat sizning teatringizga töğri keladi.
- Uni maktab öquvçisi ham, buvi ham tuşunadi.
- Teatr uni har bir spektaklda bajaradi.
- Har bir daʼvo papkadagi fakt bilan tasdiqlangan.
Dastlabki uçta tekşiruv 1-kitobdan taniş, törtinçisi yangi.
Odamlarga körsating
Kabinetda yozilgan brend asosi köpinça tomoşabinlar va xodimlar köradigan narsadan farq qiladi. Şuning uçun uni tasdiqlaşdan oldin ikki guruhga körsating.
- Ön kişiga: beşta tomoşabinga va teatrga bormaydigan beş kişiga. Ulardan sörang: tuşunarlimi, teatrga öxşaydimi, kelgisi keladimi.
- Turli bölimlardagi beş xodimga: kassir, maʼmur, artist, sex ustasi va çipta nazoratçisiga. Teatr bu vaʼdani har oqşom bajaradimi, deb sörang.
Odamlar tuşunmagan yoki rozi bölmagan sözlarni tuzating.
Vosita 15
Brend asosi. Olti qator, «Teatr feʼli» qatori, farqlar jadvali, nom böyiça qarorlar va tört tekşiruvdan iborat bir sahifa.
Istisno: tomoşabinni örganib bölmaydi
Baʼzan tomoşabinni odatdagi yöl bilan örganib bölmaydi: teatr taʼmirga yopilgan yoki endigina oçilgan. Bu kam uçraydigan hol. Bunday holda tomoşabin bilan işni bir haftalik eng kam hajmga qisqartiring, lekin uni ötkazib yubormang.
- Önta suhbat: beştasi teatrda bölganlar bilan, beştasi bölmaganlar bilan.
- Oxirgi bir yilda xaritalarda va ijtimoiy tarmoqlarda teatr haqida qoldirilgan fikrlar.
- Kassa: qaysi spektakllar yaxşiroq sotilgan va qaysi kunlari.
Brend asosining tekşirib bölmagan qatorlarini «taxmin» degan söz bilan belgilang. 4-bosqiçda ular birinçi navbatda tekşiriladi: birinçi mavsum sörovnomasida va foyedagi suhbatlarda.
Teatr nomi
Teatrning odatda bir neçta nomi böladi: töliq rasmiy nom, qisqa nom va şaharliklar işlatadigan oğzaki nom. Tomoşabinga eslab qoliş, aytiş va telefonda topiş oson bölgan bitta nom kerak.
Brend asosiga törtta qarorni yozing.
| Nimani hal qiliş kerak | Qoida |
|---|---|
| Töliq nom | Hujjatlar va kiraverişdagi peşlavha uçun qoladi |
| Qisqa nom | Afişa, ijtimoiy tarmoqlar va çipta uçun bitta. Uni aytiş va qidiruvga yoziş oson |
| Özbek, rus va ingliz tillarida yozilişi | Har bir tilda bitta yoziliş. Özbek tilida har bir alifboda bittadan: kirill, lotin va yangilangan alifboda |
| Ijtimoiy tarmoqlardagi profil nomi va sayt manzili | Qisqa nom bilan bir xil |
Yangilangan alifbo. 2027 yil 22 apreldan lotin yozuvidagi yangilangan özbek alifbosi joriy qilinadi. Unda törtta yangi harf bor: Ö, Ğ, Ş va Ç. Ular hozirgi oʻ, gʻ, sh va ch örnini egallaydi. Teatr nomini uç xil şaklda yozib qöying: kirill, hozirgi lotin va yangilangan lotin alifbosida. Belgi, şablonlar va lavhalarni yozuvni almaştiriş mumkin böladigan qilib tayyorlang. Ötişdan oldin va keyin afişalarni qaysi alifboda yozişni muassisdan aniqlaştiring. Davlat ötiş dasturi çiqmagunça peşlavha va katta adaddagi bosma mahsulotlarni buyurtma qilmang. Sayt manzili va profil nomi uçun bu törtta harf qatnaşmagan yozilişni tanlang.
Şaharliklar yaxşi köradigan oğzaki nomni özgartirmagan maʼqul. Uni qisqa nom qilib oliş osonroq.
Nomni qaçon özgartiriş kerak. Nom xalal berganda özgartiriladi: teatrni boşqasi bilan adaştirişadi, uni qidiruvda topişmaydi yoki nom endi yöq teatr haqida gapiradi. Şahar önlab yillardan beri biladigan nom teatr uçun özi işlaydi. Agar baribir özgartirsangiz, sababini şaharliklarga oldindan tuşuntiring.
Misol
Londondagi «Traysikl» (Tricycle) teatri 2018 yilda taʼmirdan söng «Kiln» (Kiln) degan yangi nom bilan oçildi. Şaharliklar oldingi nomni 1980 yildan beri bilişardi. Oçiliş kuni kiraverişda norozi odamlar turdi, nomni qaytarişni söragan petitsiyaga 1500 nafardan ortiq kişi imzo çekdi.
Manba: Transform, 2018.
Teatr ovozi
Ovoz bu teatrning qanday yozişi va gapirişi: afişada, ijtimoiy tarmoqlarda, kassada, spektakl oldidagi eʼlonda. Teatrning ikki ovozi bor. Hisobotlar va idoraviy xatlarda u rasmiy ovoz bilan gapiradi. Oqşom qayerga borişni tanlayotgan odam bilan esa tomoşabinbop ovoz bilan gaplaşadi. Bu bölim ikkinçi ovoz haqida.
Tomoşabinbop ovozning beşta qoidasi:
- «Siz» deb murojaat qiling.
- Qisqa yozing: bir gapda bitta fikr.
- Teatr atamalari örniga taniş sözlarni işlating.
- Tomoşabin nima olişidan boşlang.
- Bitta xabarda bitta iş: çipta sotib oliş, vaqtida keliş, fikr qoldiriş.
| Şunday yozamiz | Bunday yozmaymiz |
|---|---|
| Spektakl bir tanaffus bilan 1 soat 40 daqiqa davom etadi | Tadbirning davomiyligi 100 daqiqani taşkil etadi |
| Yarim soat oldin keling: bufetda çoy içib olişga ulgurasiz | Keçikmasligingiz qatʼiy söraladi |
| Heç kim borişni istamagan töy haqida komediya | Ikki pardali lirik komediya |
| Joylar kam qoldi, çiptalar havolada | Çiptalarni xarid qilişga şoşiling!!! |
| Biz bilan bölganingiz uçun rahmat. Şanba kuni butun oila uçun ertak öynaymiz | Taşrifingiz uçun minnatdorçilik bildiramiz |
Özingizning beşta juftligingizni tuzing: teatrning oxirgi bir oydagi haqiqiy matnlarini oling va ularni şu qoidalar böyiça qayta yozing. Spektakllar va postlar uçun matnlar haqida 1-kitobda batafsil yozilgan. Ular «Spektakl haqida nima deyiş kerak», «Post matni» va «Direktdagi javoblar» bölimlarida.
2-bosqiç çek-listi
- Tomoşabin xaritasi va oqşom xaritasi qayta öqib çiqildi va tuzatildi.
- Ikki qöşni teatrning vaʼdalari yozib olindi.
- Ikki savol tomoşabinlarga va teatrga bormaydiganlarga berildi. Ikki guruh javoblari yonma-yon qöyilgan.
- Faktlar papkasi yiğildi, önta fakt yozib çiqildi.
- Brend asosining olti qatori töldirildi.
- Har bir farqning papkadan olingan fakti bor.
- Agar pozitsiya teatr kim bölmoqçi ekanini aytsa, uning uçta tasdiği bor.
- Pozitsiya va vaʼda tört tekşiruvdan ötdi.
- Teatr feʼli uç yoki tört söz bilan yozildi.
- Brend asosi ön kişiga va beş xodimga körsatildi.
- Qisqa nom va uning uç tildagi yozilişi qayd etildi.
- «Şunday yozamiz, bunday yozmaymiz» degan beşta juftlik tuzildi.
Yaratamiz: rebrendingni qanday olib boriş kerak
Iş qanday boradi va unda kim qatnaşadi: olti qadam, işçi guruh, dizayner yoki studiya va yönalişni tanlaş.

Bu bobda
- Rebrendingning olti qadami
- Işçi guruh va kelişuvlar
- Dizayner yoki studiya bilan işlaş
- Yönalişni qanday tanlaş kerak
- Bu bosqiçda tomoşabin
Uçinçi bosqiçda brend asosi közga körinadigan böladi. Tomoşabin teatr hujjatlarini öqimaydi. U afişani, telefondagi avatarni va garderob oldidagi lavhani köradi. Bosqiçning vazifasi şu: bularning hammasi bitta teatrdek körinsin va brend asosida yozilgan gapni aytsin. Bosqiç oxirida teatrda uçta narsa böladi:
- Uslub qoidalari.
- Afişa va postlar şablonlari.
- Almaştiriladigan lavhalar röyxati va lavha namunasi.
Bosqiç uçta bobga bölingan. Birinçisi iş qanday borişini va unda kimlar qatnaşişini tuşuntiradi. Ikkinçisi qiyofa elementlarini körib çiqadi. Uçinçisi ulardan afişa, lavha va qoidalarni qanday yiğişni körsatadi.
| Daraja | 3-bosqiçdan nimani oliş kerak |
|---|---|
| Tartib | Ikkinçi va uçinçi bob. Birinçisidan «Işçi guruh va kelişuvlar», «Dizayner yoki studiya bilan işlaş» va «Bu bosqiçda tomoşabin» bölimlari kerak |
| Qiyofani yangilaş | Uçala bob |
| Rebrending | Uçala bob |
Rebrendingning olti qadami
Rebrending olti qadamda boradi. Har bir qadamning natijasi va uni qabul qiladigan odami bor. Natija qabul qilinmagunça keyingi qadam boşlanmaydi.
| Qadam | Nima qilamiz | Natija | Kim qabul qiladi | Kitobda qayerda |
|---|---|---|---|---|
| 1. Tadqiqot | Faktlar papkasini yiğamiz, tomoşabinlar va teatrga bormaydiganlar bilan gaplaşamiz | Faktlar papkasi va tomoşabinlar javoblari | Işçi guruh | 2-bosqiç |
| 2. Asos | Brend asosini yozamiz va uni odamlarga körsatamiz | Bir sahifalik brend asosi | Direktor va muassis | 2-bosqiç |
| 3. Yönalişlar | Dizayner yoki studiya qiyofaning ikki yoki uçta yönalişini tayyorlaydi | Har bir yönaliş afişa, avatar va lavhada körsatilgan | Işçi guruh | Şu bob |
| 4. Tanlaş va pişitiş | Bitta yönalişni tanlaymiz va uni pişitamiz | Tasdiqlangan belgi, ranglar, şrift va grafika | Direktor, muassisga körsatilgandan keyin | Şu bob |
| 5. Tizim | Şablonlar va uslub qoidalarini yiğamiz | Şablonlar va uslub qoidalari | Marketing uçun masʼul | «Qiyofa elementlari» va «Afişa, bino, qoidalar» boblari |
| 6. Joriy qiliş | Taşuvçilarni almaştiramiz va özgarişlar haqida gapirib beramiz | Taşuvçilarda yangi qiyofa, oldingi va keyingi raqamlar | Direktor | 4-bosqiç |
Faktlar papkasi va tomoşabin javoblari
Qabul qiladi: işçi guruh
Bir sahifada brend asosi
Qabul qiladi: direktor va muassis
Afişa, avatar va lavhada ikki yoki uç yönaliş
Qabul qiladi: işçi guruh
Tasdiqlangan belgi, ranglar, şrift va grafika
Qabul qiladi: direktor, muassis körgaç
Şablonlar va uslub qoidalari
Qabul qiladi: marketing uçun masʼul
Taşuvçilarda yangi qiyofa, «oldingi» va «keyingi» raqamlar
Qabul qiladi: direktor
Qadam natijasi qabul qilinmagunça keyingi qadam boşlanmaydi.
Yönaliş bu teatrning haqiqiy taşuvçilarida körsatilgan qiyofa varianti. Taşuvçi bu tomoşabin qiyofani köradigan har qanday narsa: afişa, çipta, sayt, peşlavha.
Qiyofani yangilaşda qadamlar öşa, faqat ikkinçi qadamda brend asosi avval yozilgan narsa bilan soliştiriladi. «Tartib» darajasida yönaliş bitta: bir körinişga keltirilgan hozirgi qiyofa.
Muddatlar teatrning katta-kiçikligiga va taşuvçilar soniga boğliq. Rejalaştiriş uçun möljal:
| Qadam | Qiyofani yangilaş | Rebrending |
|---|---|---|
| 1. Tadqiqot | 2 hafta | 3 yoki 4 hafta |
| 2. Asos | 1 hafta | 2 yoki 3 hafta |
| 3. Yönalişlar | 2 yoki 3 hafta | 3 yoki 4 hafta |
| 4. Tanlaş va pişitiş | 2 hafta | 2 yoki 3 hafta |
| 5. Tizim | 2 yoki 3 hafta | 3 yoki 4 hafta |
| 6. Joriy qiliş | 4 haftadan 8 haftagaça | 8 haftadan 12 haftagaça |
| Jami | 13 haftadan 19 haftagaça | 21 haftadan 30 haftagaça |
Joriy qiliş muddatiga ijtimoiy tarmoqlar, sayt, afişalar va çiptalardagi qiyofani almaştiriş kiradi. Peşlavha va lavhalar keyinroq, öz jadvali böyiça almaştiriladi. Bu muddatlarga xarid va muassis bilan kelişuvlar kirmaydi: ularni alohida qöşing. «Tartib» darajasi uçun alohida muddat yöq: u qança taşuvçini bir körinişga keltiriş kerakligiga boğliq.
Işçi guruh va kelişuvlar
Rebrending butun teatrga tegişli, şuning uçun uni işçi guruh olib boradi.
| Kim | Nima qiladi |
|---|---|
| Direktor | Brend asosini, tanlangan yönalişni va joriy qiliş natijasini tasdiqlaydi. Qolgan qadamlarni qadamlar jadvalida körsatilgan odam qabul qiladi |
| Marketing uçun masʼul | Işni olib boradi, mulohazalarni yiğadi va dizayner yoki studiya bilan aloqada böladi |
| Truppa yoki badiiy bölimdan bir kişi | Qiyofa sahnada qöyilayotgan narsaga mos kelişini kuzatadi |
| Zal maʼmuri | Bino uçun javob beradi: peşlavha, yöl körsatkiçlari, lavhalar |
Kelişuvning uçta qoidasi:
- Mulohazalarni bir kişi yiğadi va ularni bitta röyxat qilib beradi.
- Muassis ikki marta jalb qilinadi: brend asosi tayyor bölganda va yönaliş tanlanganda.
- Agar bino yodgorlik sifatida muhofaza qilinsa, peşlavha va lavhalar ustida işlaşni darhol boşlamang. Avval madaniy meros muhofazasi organidan nimani va qanday mahkamlaş mumkinligini aniqlaştiring.
Dizayner yoki studiya bilan işlaş
Qiyofani yangilaş va rebrendingda teatr dizayner, studiya yoki agentlik bilan işlaydi. «Tartib» darajasida dizaynerni alohida vazifalarga çaqiriş mumkin: afişa şabloni yoki avatar uçun belgi versiyasi. Natija vazifa qanday qöyilganiga va iş qanday qabul qilinganiga boğliq.
Nima beriş kerak. Brend asosi, faktlar papkasi, taşuvçilar röyxati va «Qiyin holatlar» bölimidagi beşta qiyin holat. Bularning hammasi brifga yoziladi. Brif bu yozma topşiriq: nima qiliş kerak, kim uçun va qaysi muddatgaça. Qiyofani yangilaş uçun brif şakli 1-kitobda bor (8-vosita), kengaytirilgan versiyasi şu kitobda (16-vosita). Agar 2-kitob böyiça işlasangiz, 16-vositani oling. 8-vosita qisqaroq, u 2-kitobni hali oçmagan teatr uçun.
Ijroçi bilan şartnomani teatr davlat xaridlari qoidalari böyiça tuzadi. Brifdan oldin buxgalteriyadan sörang: qaysi xarid usuli mos keladi va u qança vaqt oladi. Bu muddatni iş rejasiga qöşing.
Narx nimaga boğliq. Iş darajasiga, taşuvçilar va tuzatişlar soniga. Ijroçidan qadamlar böyiça smeta sörang: şunda teatr nima uçun pul tölayotgani körinadi.
Nimani oliş kerak.
- Tizim: belgi, ranglar, şrift, grafika va şablonlar birgalikda.
- Teatr jamoasi matn va fotosuratni özi almaştira oladigan şablonlar.
- Bosma va ekran uçun fayllar.
- Özbek, rus va ingliz tilidagi versiyalar. Özbekça versiya teatr «Teatr nomi» bölimida tanlagan yozilişlarda.
- Sodda tilda yozilgan uslub qoidalari.
- Qilingan hamma narsaga huquqlar. Şartnomada yozilgan: belgi, şablonlar, fotosuratlar va işçi fayllar teatrga tegişli, teatr ularni özi özgartira oladi.
Qabul qilişda uçta savol.
- Teatr xodimi şablon böyiça afişani birovning yordamisiz yiğa oladimi?
- Turli spektakllarning önta afişasi yonma-yon turganda bitta teatrdek körinadimi?
- Belgi va şrift telefon ekranida öqiladimi?
Vosita 16
Qiyofa uçun kengaytirilgan brif. Vazifa, brend asosi, taşuvçilar röyxati, qiyin holatlar, natija tarkibi, muddat va tuzatişlar soni.
Yönalişni qanday tanlaş kerak
Dizayner yoki studiya yönalişlarni körsatganda, suhbat osongina «yoqadi yoki yoqmaydi» degan bahsga aylanadi. Odamlarning didlari turliça, bunday bahs tugamaydi. Har bir yönalişga beşta savol bering.
- U brend asosida yozilgan gapni aytadimi: pozitsiyani, vaʼdani, feʼlni?
- Tomoşabin bu afişani qöşni teatrlar afişalaridan ajrata oladimi?
- U telefonda öqiladimi: avatardagi belgi, afişadagi nom?
- U qiyin holatlarga bardoş beradimi: uzun nom, ikki til, fotosuratsiz afişa?
- Jamoa u bilan har kuni şablonlar böyiça işlay oladimi?
«Ha» javoblari köproq bölgan va odamlar töğri tuşungan yönaliş pişitişga ötadi. Yönalişlarni odamlarga qanday körsatiş kerakligi quyida yozilgan.
Tuzatişlar soni. Tuzatişlar neça marta bölişini oldindan kelişib oling va brifga yozib qöying. Har bir tuzatişda işçi guruh bitta mulohazalar röyxatini beradi. Har bir mulohaza beş savoldan biriga tayanadi.
Bu bosqiçda tomoşabin
Tanlaşdan oldin yönalişlarni ön kişiga körsating: beş tomoşabinga va teatrda bölmagan beş kişiga. Teatr nomini yopib qöying. Ikkita savol bering.
- Bu qanday teatr?
- U kim uçun?
Javoblarni brend asosi bilan soliştiring. Qaysi yönalişga qarab odamlar teatringiz feʼlini va tomoşabiningizni özlari aytsa, öşa yönaliş işlaydi. «Qaysinisi sizga köproq yoqadi» deb söramang: bu savol yana did haqidagi bahsni qaytaradi.
«Tartib» darajasida birinçi afişa şabloni ham xuddi şunday tekşiriladi.
Yaratamiz: qiyofa elementlari
Qiyofaning sakkiz elementi va istalgan darajada boşlaş uçun yetarli minimum.

Bu bobda
- Qiyofaning sakkiz elementi
- Belgi
- Rang
- Şrift
- Grafika
- Fotosurat
Bu bob har qanday iş darajasida kerak. «Tartib» darajasida teatr undan jadvalda körsatilgan minimumni oladi. Qiyofani yangilaş va rebrendingda elementlarni dizayner yoki studiya tayyorlaydi, teatr esa işni şu bob böyiça qabul qiladi.
Qiyofaning sakkiz elementi
Qiyofa sakkiz elementdan taşkil topadi. Har birida boşlaş uçun yetarli minimum bor.
| Element | Bu nima | «Tartib» darajasi uçun minimum |
|---|---|---|
| Nom | Teatr afişada va telefonda qanday nomlanadi | Hamma joyda bir xil yoziliş |
| Belgi | Teatr taniladigan rasm yoki yozuv. Uni logotip deb ham ataşadi | Bitta tasdiqlangan versiya va ijtimoiy tarmoqlar uçun kvadrat versiya |
| Rang | Teatrning doimiy ranglari | Kodlari yozib qöyilgan uçta rang |
| Şrift | Afişa va lavhalar terilgan harflar | Barça kerakli harflari bor bitta şrift |
| Grafika | Tanib olinadigan rasm yoki naqş | Bino yoki arxivdan olingan bitta motiv |
| Fotosurat | Teatr spektakllar va odamlarni qanday suratga oladi | Butun mavsumga bir xil yoruğlik va bitta işlov |
| Şablonlar | Afişa, post, çipta uçun tayyor qoliplar | Bitta afişa şabloni va bitta post şabloni |
| Bino | Peşlavha, yöl körsatkiçlari, lavhalar, garderob raqamçalari | Bir xil şrift va rangdagi lavhalar |
«Tartib» darajasida nomni, şrift sinovini, fotosuratni va lavhalar tekşiruvini teatr öz jamoasi bilan qiladi. Belgi versiyalari, rang kodlari, şablonlar va grafik motivni dizaynerga bitta topşiriq qilib beriş qulay.
Nom 2-bosqiçda körib çiqilgan. Belgi, rang, şrift, grafika va fotosurat quyida, şablonlar va bino keyingi bobda körib çiqiladi.
Belgi
Belgini tomoşabin birinçi bölib köradi: afişada, avatar doiraçasida, çiptada. Köpgina teatrlarda bir neçta belgi bor, ular turli papkalarda yotadi va har bir xodim özinikini oladi. Iş şundan boşlanadi.
«Tartib» darajasida nima qiliş kerak:
- Belgining bitta versiyasini tanlang va qolganlarini muomaladan olib taşlang.
- Avatar uçun kvadrat versiya tayyorlang: ijtimoiy tarmoq doiraçasida uzun yozuv nuqtaga aylanib qoladi.
- Belgini ikki xil körinişda saqlang: oç fon uçun töq va töq fon uçun oç.
- Uçta taqiqni yozib qöying: çözmang, rangini özgartirmang, ola-bula fotosurat ustiga qöymang.
Telefon bilan tekşiriş. Teatr profilini telefon ekranida oçing va telefonni qölingizni oldinga çözib uşlang. Agar avatardagi belgi öqilmasa, uni soddalaştiriş kerak.
Qiyofani yangilaş va rebrendingda. Yangi belgi faktlar papkasidan kelib çiqadi: tarixdan, nomdan va binoning boşqalarda yöq tafsilotlaridan.
Misol
Olmaotadagi Abay nomidagi opera va balet teatri 2021 yilda milliy maqomni olganda yangi qiyofaga ega böldi. Teatrlarning fasad tuşirilgan belgilari bir-biriga öxşaydi. Şuning uçun agentlik teatr interyerlari va qozoq naqşini asos qilib oldi.
Manba: Informburo.kz, 2021.
Rang
Inson rangni sözlarni öqişdan oldin payqaydi. Agar teatr afişalari doim bir rangda bölsa, ularni lentada ham, köçada ham nomini öqimasdanoq tanib olişadi.
Nima qiliş kerak:
- Ikkita asosiy rangni va muhim narsalar uçun bitta yorqin rangni tanlang: sana, narx, «Çipta sotib oliş» tugmasi.
- Ranglarni öz teatringizdan oling: parda, örindiqlar, fasad, eski afişa.
- Har bir rang kodini yozib qöying. Kod bu rangning aniq raqami: u böyiça bosmaxona va dizayner aynan bir xil tusni oladi. Ekran uçun kod #FFC400 körinişida, bosma uçun törtta son körinişida böladi.
- Matn fonda öqilişini tekşiring: oç fonda töq matn yoki töq fonda oç matn.
Şrift
Şrift bu harflar şakli. U ham rang kabi feʼlni kuçli belgilaydi: jiddiy, iliq yoki şöx. Agar şriftning oddiy va qalin turi bölsa, teatrga bitta şrift yetadi.
Tanlaşdan oldin nimani tekşiriş kerak:
- Şriftda kirill va lotin harflari hamda yangilangan özbek alifbosi harflari bor: Ö, Ğ, Ş, Ç.
- Şriftni afişalarda va internetda qonuniy işlatiş mumkin. Oçiq litsenziyali şriftlar bepul, ularning kataloglari internetda bor, masalan Google Fonts.
- Şrift çiptada mayda va afişada yirik holatda öqiladi.
Sinov. Tanlangan şriftda uçta qator tering: teatr nomini uç tilda, eng uzun spektakl nomini va «12 mart, 18:30, 7+» qatorini. Özbekça nomni yangilangan alifboda ham tering. Agar biror joyda harflar boşqasiga almaşib qolsa yoki qator siğmasa, boşqa şrift qidiring.
Misol
Oksforddagi Hikoyalar muzeyi öz uslubini bepul şriftlar asosida qurdi va qoidalarni sodda tilda yozdi. Xodimlarning 94 foizi ularga rioya qiliş oson ekanini aytadi.
Manba: CultureHive, 2026.
Rebrendingda. Teatr öz şriftini buyurtma qilişi mumkin. U faktlar papkasidagi harflar asosida yaratiladi: eski peşlavha, arxivdagi afişa, fasaddagi yozuv.
Grafika
Grafika bu belgiga hamrohlik qiladigan, tanib olinadigan rasm yoki naqş: ramka, fon, çiziq. U fotosuratsiz afişa ham baribir sizning teatringiz afişasidek körinişi uçun kerak.
Qoida bitta: bitta motiv. U faktlar papkasidan olinadi.
| Motivni qayerdan izlaş kerak | Undan nima çiqadi |
|---|---|
| Devor, şift va eşiklar tafsilotlari | Fotosurat uçun ramka, fon |
| Bino silueti, ravoqlar, ustunlar | Matndagi ajratgiç, ramka |
| Parda, qandil, örindiqlar | Rang, naqş |
| Şaharning kaştaçiligi, kulolçiligi, öymakorligi | Naqş, harflar tafsiloti |
| Eski afişalar va peşlavhalar | Şrift, sarlavhalarning yoziliş tarzi |
Fotosurat
Odamning nigohi afişada töxtaydimi, buni köpinça fotosurat hal qiladi. Şuning uçun uning ham qoidalari bor. Nimani suratga oliş kerakligi 1-kitobning «Har bir spektakl uçun nimani suratga oliş kerak» bölimida yozilgan. Bu yerda gap bir xil tarzda suratga oliş haqida.
- Butun mavsumga bir xil yoruğlik va bitta işlov: hamma suratlar iliq yoki hammasi kontrastli.
- Artistlar yirik planda: yuz va his-tuyğu telefon ekranida öqiladi.
- Sahnaning umumiy plani örniga spektaklning jonli lahzasi.
- Iloji bölsa, mavsumga bitta fotograf.
Yaratamiz: afişa, bino, qoidalar
Elementlardan tomoşabin köradigan narsani qanday yiğiş: afişa, post, lavha. Bularning barçasini qoidalarga qanday yoziş.

Bu bobda
- Afişa şabloni
- Qiyin holatlar
- Ijtimoiy tarmoqlar
- Bino
- Uslub qoidalari
- 3-bosqiç çek-listi
Qiyofa elementlari tayyor. Endi ulardan tomoşabin köradigan narsalar yiğiladi: afişa, post, lavha. Keyin qiyofa bir kişiga boğliq bölib qolmasligi uçun hammasi qoidalarga yoziladi.
Afişa şabloni
Afişada nima turişi kerakligi 1-kitobning «Afişa» bölimida yozilgan: u yerda afişa körinadigan törtta joy körib çiqilgan. Bu yerda gap teatrning barça afişalarini bir-biriga öxşatiş haqida.
Şablon bu joylari doimiy bölgan afişa. Faqat nom, fotosurat va sana özgaradi.
| Afişada nima turadi | Şablon qoidasi |
|---|---|
| Teatr belgisi | Doim bir burçakda, bir xil ölçamda |
| Spektakl nomi | Eng yirik qator, teatr şriftida |
| Spektakl haqida bitta jumla | Nom ostida, ikki qatordan oşmasin |
| Sana va vaqt | Teatrning yorqin rangida |
| Yoş, til, davomiylik, titrlar | Bitta qator, doim bir joyda |
| Fotosurat yoki grafika | Har bir afişada bitta |
| Narx va QR-kod | Pastda, yonma-yon |
- 1Teatr belgisi. doim bir burçakda, bir xil ölçamda
- 2Spektakl nomi. eng yirik qator, teatr şrifti
- 3Spektakl haqida bitta jumla. nom ostida, ikki qatordan uzun emas
- 4Sana va vaqt. teatrning yorqin rangi
- 5Yoş, til, davomiylik, titrlar. doim bir joyda turadigan bitta qator
- 6Surat yoki grafika. har afişada bitta
- 7Narx va QR-kod. pastda, yonma-yon
Köça afişasi
Kvadrat post
Vertikal storis
Çipta servisi uçun kartoçka
Joylar doimiy. Afişadan afişaga faqat nom, surat va sana özgaradi.
Şablonni tört formatda tayyorlang: köça uçun afişa, kvadrat post, vertikal storis va çipta servisi uçun kartoçka. «Tartib» darajasida ikkitasi yetadi: afişa va post. Tayyor şablonlar (17-vosita) PowerPoint dasturida oçiladi: ulardagi matn va fotosuratni istalgan xodim almaştira oladi. Tayyor afişani bosmaxona uçun PDF formatida, ijtimoiy tarmoqlar uçun rasm sifatida saqlang. Saytdagi spektakl sahifasi uçun çipta servisi kartoçkasi mos keladi.
Misol
Magdeburg teatri afişalar tizimini bir şart bilan buyurtma qildi: uni takrorlaş oson bölişi kerak. Studiya şablonlarni topşirdi, keyin afişalarni teatrning ştatdagi dizayneri tayyorlay boşladi.
Manba: It's Nice That, 2022.
Tekşiriş. Turli spektakllarning önta afişasini yonma-yon qöying. Agar ulardan bitta teatr ekani körinib tursa, şablon işlaydi.
Ğoya
«Kim uçun va qanday» qatorini doimiy qiling. Unda yoş, spektakl tili, tanaffus bilan davomiylik va titrlar haqida maʼlumot böladi. Bu qator yangi tomoşabin söraşga uyaladigan savollarga javob beradi.
Britaniya tomoşabinlari haqidagi tadqiqot şuni körsatdi: köpgina yangi tomoşabinlarga sahna ustidagi titrlar yordam bergan bölardi. Britaniya teatrlari uçun qöllanma har bir parda va tanaffus davomiyligini yozişni maslahat beradi. Sababi, yangi tomoşabin zalda uzoq qolib ketişdan qörqadi.
Vosita 17
Afişa va post şablonlari. Joylari belgilab qöyilgan törtta format.
Qiyin holatlar
Afişa kamdan-kam hollarda ideal şaroitda yiğiladi: goh fotosurat yöq, goh nom siğmaydi. Beş holatda nima qilişni qoidalarga yozib qöying.
| Holat | Nima qiliş kerak |
|---|---|
| Fotosurat yöq yoki u zaif | Şriftli afişa: teatr rangi fonida yirik nom, foto örniga grafika |
| Nom beş sözdan uzun | Şablon qoidasi böyiça ikki yoki uç qatorga böling. Harflarni siqmang |
| Ikki til | Avval davlat tili, ikkinçi til maydaroq |
| Hamkorlar öz logotiplarini qöyişni söraydi | Pastda bitta qator, barça logotiplar bir xil ölçamda va bir xil rangda |
| Yoş belgisi | Aylana içida, afişa yuzasining 5 foizidan kiçik emas, doim bir burçakda |
Maʼlumot
Yoş belgisi afişada, çiptada va saytda majburiy. Uning körinişi va ölçamini Vazirlar Mahkamasining 2018 yildagi 848-son qarori bilan tasdiqlangan nizom belgilaydi. Manba: lex.uz.
Ijtimoiy tarmoqlar

Köpgina tomoşabinlar uçun ijtimoiy tarmoqdagi profil fasad örnini bosadi: teatrni avval telefonda körişadi. Profilning majburiy minimumi 1-kitobda körib çiqilgan. Qiyofa unga uçta qoida qöşadi.
- Avatar: teatr rangi fonida belgining kvadrat versiyasi.
- Post va storis: şablon böyiça, afişadagi şrift va ranglar bilan.
- Qadalgan storislar muqovasi: bir uslubda, qisqa yozuvlar bilan.
Ğoya
Profilni binoning kiriş eşigi kabi tekşiring. Birinçi ekrandayoq tuşunarlimi: bu qanday teatr, şu hafta nima namoyiş etiladi va çiptani qanday sotib oliş mumkin?
AQŞdagi sörov şuni körsatdi: odamlar tadbirlar haqida köpinça birinçi marta ijtimoiy tarmoqlardan bilib olişadi. Britaniya teatrlari uçun qöllanmaga köra, jonli spektakldan olingan video köpçilikni çipta sotib olişga undagan bölardi.
Bino

Binoda tomoşabin eng köp yozuvni öqiydi: peşlavha, yöl körsatkiçlari, lavhalar. Odam peşlavhani köradi, içkariga kiradi, kassa, garderob va zalni qidiradi. Bu yölda yozilgan va çizilgan hamma narsa afişa bilan bir uslubda bölişi kerak.
| Nimani tekşiriş kerak | Qoida |
|---|---|
| Kiriş oldidagi peşlavha va tablo | Rasmiy peşlavhada töliq nom, tabloda qisqa nom va oy afişasi, şrift bir xil |
| Yöl körsatkiçlari: kassa, garderob, zal, bufet, hojatxona | Bitta şrift, bitta rang, köz balandligida |
| Eşiklardagi lavhalar | Bir xil ölçam va körinişda, kerakli tillarda |
| Eʼlonlar | Şablon böyiça. Qölda yozilgan varaqlarni olib taşlang |
| Garderob raqamçalari, dasturça, çipta | Teatr belgisi va ranglari |
Qanday tekşiriş kerak. Yangi tomoşabin yölini köçadan örindiqqaça bosib öting va har bir yozuvni suratga oling. Suratlarni yonma-yon qöying: nima ajralib turgani darhol körinadi. Şu yöl 1-kitobning «Teatrdagi oqşom» bölimida ham tasvirlangan.
Almaştiriladigan lavhalar röyxatini marketing uçun masʼulga bering. Vaqtinçalik eʼlonlarni bitta namuna böyiça çop eting: teatr şrifti, bitta rang, burçakda belgi. Doimiy lavhalarni mablağ topilganda bir yöla buyurtma qilişadi.
Misol
Qozondagi Kamal nomidagi teatr yangilanişni oddiy işlardan boşladi. Fasadni tösib turgan bannerni olib taşladi, bayroq ustunlari örnatdi va avtoturargoh yonidagi yöl körsatkiçlarini yangidan tayyorladi. Yangi belgi keyinroq paydo böldi.
Manba: BIZNES Online, 2013.
Agar bino yodgorlik sifatida muhofaza qilinsa, peşlavha va lavhalarni mahkamlaş usulini madaniy meros muhofazasi organi bilan oldindan kelişing.
Ğoya
Kiriş joyi va foye kunduzi, spektakl bölmaganda ham teatr uçun işlaydi. Tekşiring: köçadan ötayotgan odamga teatrga kirib, çipta sotib oliş va afişani köriş mumkinligi tuşunarlimi?
Esseks universiteti tadqiqoti şuni körsatdi: hududiy teatrlar foyesida köpçilik bir soatdan köp vaqt ötkazadi. Odamlarning bir qismi esa binoga çiptasiz keladi.
Uslub qoidalari
Uslub qoidalari bu qisqa hujjat: u böyiça istalgan xodim afişa yoki postni birovning yordamisiz yiğadi. Uni brendbuk deb ham ataşadi. «Tartib» darajasida törtta bandni töldiring: belgi, ranglar, şrift va şablonlar. Bu ikki sahifa böladi. Qiyofani yangilaş va rebrendingda qoidalar ön sahifaga yaqin böladi.
Qoidalarga nimalar kiradi:
- Brend asosi: 2-bosqiçdagi bir sahifa.
- Belgi: versiyalari va uçta taqiq.
- Kodlari bilan ranglar.
- Şrift va uni qayerdan oliş.
- Grafika: motiv va uni qanday joylaştiriş.
- Fotosurat: qanday suratga olamiz.
- Afişa va postlar şablonlari.
- Lavhalar va yöl körsatkiçlari.
- Ovoz: «şunday yozamiz, bunday yozmaymiz» degan beş juftlik.
- Misollar: qanday töğri va qanday mumkin emas.
Vosita 18
Uslub qoidalari. Izohlari bor ön sahifalik hujjat şabloni.
3-bosqiç çek-listi
- Işçi guruh tuzilgan, mulohazalarni bir kişi yiğadi.
- Qiyofani yangilaş va rebrendingda brif dizayner yoki studiyaga topşirilgan.
- Yönalişlar beş savol bilan tekşirilgan va ön kişiga körsatilgan.
- Bitta belgi tanlangan, uning kvadrat versiyasi bor.
- Kodlari bilan uçta rang yozib qöyilgan.
- Şrift tanlangan, uç qator sinovi ötkazilgan.
- Bitta grafik motiv tanlangan.
- Qanday suratga oliş yozib qöyilgan: bir xil yoruğlik va bitta işlov.
- Afişa va post şablonlari tayyor, afişada «kim uçun va qanday» qatori bor. Qiyofani yangilaş va rebrendingda formatlar törtta.
- Beş qiyin holat uçun yeçimlar yozib qöyilgan.
- Yangi tomoşabinning bino içidagi yöli bosib ötilgan, almaştiriladigan lavhalar röyxati tuzilgan.
- Uslub qoidalari yiğilgan va umumiy papkada turibdi.
Joriy qilamiz: yangi qiyofa bilan qanday işlaş kerak
Teatr özgarişlar haqida avval öz jamoasiga, keyin tomoşabinga aytadi va raqamlarda nima özgarganini tekşiradi.

Bu bobda
- «Oldingi» raqamlar
- Işga tuşiriş rejasi
- Avval öz jamoamiz
- Tomoşabinga aytib beriş
- Bu bosqiçda tomoşabin
- Qiyofani qanday yaxlit saqlaş kerak
- Bir mavsumdan keyin hisoblaymiz
- Mavsumda bir marta
- 4-bosqiç çek-listi
Qiyofa tayyor, lekin tomoşabin u haqda hali bilmaydi, xodimlar esa unga könikmagan. Bu bosqiçda teatr özgarişlar haqida avval öz jamoasiga, keyin tomoşabinga aytib beradi. Raqamlarda nima özgarganini ham tekşiradi. Bosqiç oxirida teatrda ikkita narsa böladi:
- Işga tuşiriş rejasi.
- Oldingi va keyingi raqamlar.
Bu bosqiç har qanday iş darajasida kerak. Teatr faqat tartib örnatgan bölsa ham, afişalar nega endi bir xil körinişini truppaga tuşuntirib bergan maʼqul. Bu bosqiçda ham mutaxassislarga murojaat qiliş mumkin. Masalan, bir mavsumdan keyingi takroriy sörovni tadqiqotçiga topşiriş mumkin.
«Oldingi» raqamlar
Raqamlarni birinçi özgarişlardan oldin yozib qöying. Aks holda keyin soliştirişga heç narsa bölmaydi.
| Nimani yozib qöyiş kerak | Qayerdan oliş mumkin |
|---|---|
| 1-kitobdagi olti körsatkiç | Mavsum jadvali va oylik hisobot |
| Obunaçilar soni va postning örtaça qamrovi | Profil statistikasi |
| Tomoşabinlar teatrni tasvirlaydigan uç söz | 1-bosqiçdagi javoblar |
| Teatr afişasini tanişadimi | 1-bosqiçdagi taniliş tekşiruvi |
| Bitta afişaga qança vaqt ketadi | Afişalarni tayyorlaydigan odamdan sörang |
1-kitobdagi olti körsatkiç orasida brend uçun asosiy juftlik şu: yangi tomoşabinlar uluşi va qaytib kelganlar uluşi. Ularni qanday hisoblaş 1-kitobning «Oltita körsatkiç» bölimida yozilgan. Yangi qiyofa yangi odamlarni olib kelişi mumkin. Ular qaytib keladimi, bu oqşomga boğliq.
Buyuk Britaniya teatrlari kassalarining maʼlumotlari şuni körsatadi: yangi tomoşabinni olib keliş uni qaytarişdan osonroq. Yangi qiyofa samarasi haqida işonçli raqamlar kam. Sababi, qiyofa bilan birga deyarli har doim yana nimadir özgaradi. Şuning uçun raqamlar yoniga mavsum davomida yana nima özgarganini yozib boring.
Işga tuşiriş rejasi
Yangi qiyofa işga tuşiriş rejasi böyiça joriy qilinadi. Reja ikki qismdan iborat: taşuvçilarni qanday navbat bilan almaştiriş va haftalar böyiça nima qiliş.
Almaştiriş navbati. Hammasini birdaniga almaştiriş şart emas.
| Navbat | Nimani almaştiramiz |
|---|---|
| Işga tuşiriş kuni | Avatar, profil tavsifi, sayt, çipta servisidagi kartoçkalar |
| Yangi oyning birinçi afişasidan boşlab | Afişalar, postlar, storislar |
| Eski zaxiralar tugagani sari | Çiptalar, dasturçalar, blanklar |
| Mablağ topilganda | Lavhalar, yöl körsatkiçlari, peşlavha |
Işga tuşiriş rejasi qanday körinişi mumkin.
| Qaçon | Nima qilamiz |
|---|---|
| Tört hafta oldin | «Oldingi» raqamlarni yozib qöyamiz. Yangilikni va şablonlar böyiça birinçi afişalarni tayyorlaymiz |
| Ikki hafta oldin | Truppa va bölimlar bilan uçraşuv ötkazamiz |
| Işga tuşiriş kuni | Profil va saytni özgartiramiz, yangilikni eʼlon qilamiz |
| Birinçi hafta | Savollarga javob beramiz, fikrlarni yiğamiz |
| Birinçi oy | Barça yangi afişa va postlar şablonlar böyiça çiqadi |
Vosita 19
Işga tuşiriş rejasi. Masʼullar körsatilgan haftalik jadval.
Avval öz jamoamiz

Yangi qiyofa haqida birinçi bölib xodimlar bilib oladi. Kassir, maʼmur va çipta nazoratçisi har oqşom tomoşabin bilan gaplaşadi. Teatr vaʼdasini aynan ular bajaradi.
- Truppa va bölimlarni yarim soatga yiğing. Brend asosi va yangi afişalarni körsating.
- Nima özgarayotganini, nima qolayotganini va bu tomoşabinga nima uçun kerakligini tuşuntiring.
- Bir sahifalik brend asosini tarqatib bering.
- Savol va mulohazalarni kimga yetkaziş kerakligini kelişib oling.
Tomoşabinga aytib beriş
Yangi qiyofa eʼtiborni tortadi, lekin özi heç narsani tuşuntirmaydi. Qiyofadan keyin hikoya keladi: nima özgardi va bu tomoşabinga nima beradi.
Qanday aytib beriş kerak:
- Biror munosabatni tanlang: mavsum oçilişi, premyera, teatrning tuğilgan kuni.
- Uç xatboşidan iborat bitta yangilik yozing: nima özgardi, nima uçun va nima avvalgidek qoldi.
- Ijtimoiy tarmoqlarda «avval va hozir»ni körsating.
- Kontaktlar bazasidagi tomoşabinlarga xabar yuboring.
- Işga tuşirişdan keyingi birinçi premyeraga mahalliy OAV va blogerlarni taklif qiling.
Bu bosqiçda tomoşabin
Teatr pozitsiyani özi va muassis uçun yozgan. Tomoşabinga uni oqşom haqidagi sözlar, yaʼni vaʼda orqali yetkazişadi. Bu bosqiçda vaʼda odamlar oldiga çiqadi va sinovdan ötadi.
- Vaʼdani profil tavsifiga, oy afişasiga va saytga qöying. Jumla hamma joyda bir xil bölsin.
- Işga tuşirişdan oldin 2-bosqiçdagi tört tekşiruvdan yana bir bor öting.
- Tomoşabin sörovnomasiga (6-vosita) birinçi mavsum uçun ikki savol qöşing: «Teatrimizni qaysi uç söz bilan tasvirlagan bölardingiz?» va «Oqşomdan nima kutgandingiz va nima oldingiz?».
- Uç sözni teatrga bormaydigan önta tanişingizdan ham sörang. Ularning javoblarini 1-bosqiçdagi javoblar yoniga qöying.
- Brend asosida «taxmin» deb yozilgan qatorlarni birinçi bölib tekşiring.
Qiyofani qanday yaxlit saqlaş kerak
Qoidalar ulardan har kuni foydalanilgandagina işlaydi. Bunga tört odat yordam beradi.
- Bitta umumiy papka: belgi, şrift, şablonlar, eng yaxşi fotosuratlar. Hamma fayllarni faqat öşa yerdan oladi.
- Taşqariga çiqadigan hamma narsani bir kişi körib çiqadi. Odatda bu marketing uçun masʼul.
- Yangi xodimlar va pudratçilar uslub qoidalarini birinçi kunyoq oladi.
- Çorakda bir marta teatr çiqargan hamma narsani bitta stol ustiga qöyişadi. Umumiy körinişdan ajralib turganini olib taşlaşadi.
Bir mavsumdan keyin hisoblaymiz
Bir mavsumdan keyin «oldingi» raqamlarga qayting va yoniga yangilarini yozing. Uç narsaga qarang.
- Teatrni tanişadimi: taniliş tekşiruvi va tomoşabinlarning uç sözi.
- 1-kitobdagi olti körsatkiç özgardimi.
- Jamoaga osonroq böldimi: afişaga qança vaqt ketadi va şablon böyiça qança afişa çiqdi.
Misol
Londondagi Sedlers-Uells teatri yangilaniş natijasini öz maʼlumotlari böyiça hisoblagan. Sotuv rejasidan oşib ketgan spektakllar 50 foizga köpaygan, bukletlarga xarajat esa deyarli 60 foizga kamaygan. Bu bitta teatrning hisobi, kafolat emas: qiyofa bilan birga deyarli har doim yana nimadir özgaradi.
Agar körsatkiçlar ösmagan bölsa, qiyofani yana özgartirişga şoşilmang. Avval tekşiring: teatr öz vaʼdasini har oqşom bajaradimi?
«Yangilar va qaytib kelganlar» juftligiga alohida qarang. Agar yangilar köpaygan, lekin avvalgidek kam qaytişayotgan bölsa, qiyofa öz işini qildi. Bundan keyin 1-kitob böyiça oqşom ustida işlang.
Yangi tomoşabinlar sonining ösişi hali daromad ösişi degani emas. Buni AQŞdagi 25 taşkilotning beş yillik dasturi körsatdi.
Mavsumda bir marta
Brend asosi va uslub qoidalari teatr bilan birga yaşaydi. Har mavsum oldidan brend asosini 1-kitobdagi tomoşabin xaritasi bilan birga qayta öqib çiqing. Tomoşabin, repertuar yoki bino özgargan bölsa, şunga tegişli qatorlarni tuzating.
4-bosqiç çek-listi
- «Oldingi» raqamlar yozib qöyilgan, ular orasida yangi tomoşabinlar uluşi va qaytib kelganlar uluşi bor.
- Işga tuşiriş rejasi tuzilgan, har bir qatorning masʼuli bor.
- Truppa va bölimlar özgarişlar haqida tomoşabindan oldin bilib olgan.
- Yangi qiyofa haqidagi yangilik tanlangan munosabatga moslab çiqarilgan.
- Profil, sayt va çipta servisidagi kartoçkalar bir kunda yangilangan.
- Vaʼda profil tavsifida, oy afişasida va saytda turibdi.
- Birinçi mavsum sörovnomasiga ikki savol qöşilgan.
- Taşqariga çiqadigan hamma narsani tekşiradigan kişi tayinlangan.
- Bir mavsumdan keyin raqamlar soliştirilgan va xulosalar yozib qöyilgan.
Agar siz bolalar teatri bölsangiz
Bolalar teatri ham öşa tört bosqiçni ötadi. Bu bobda faqat farq qiladigan narsalar.

Bu bobda
- Bitta afişa oldida ikki tomoşabin
- Bolalar teatrining brend asosi
- Yoş doimiy joyda
- Har qanday qahramonga mos tuşadigan qiyofa
- Bola böyiga mos bino
- Qiyofani bolalarga körsating
- Maktablar va boğçalar orqali işga tuşiriş
- Bolalar teatri çek-listi
Bolalar teatri ham öşa tört bosqiçni bosib ötadi. Bu bobda faqat farq qiladigan jihatlar bor. Qolganini asosiy boblardan va 1-kitobning «Agar siz bolalar teatri bölsangiz» bobidan oling.
Bitta afişa oldida ikki tomoşabin
Bolalar spektakli afişasiga ikki kişi qaraydi. Bola rasmga qaraydi. Katta yoşli odam matnni öqiydi va boriş-bormaslikni hal qiladi. Qiyofa ikkalasi uçun ham işlaşi kerak.
| Kim qaraydi | Unga nima kerak | Bu qiyofa uçun nimani anglatadi |
|---|---|---|
| Bola | Körgisi keladigan qahramon | Afişada yirik qahramon va bitta asosiy obraz |
| Ota-ona, buvi, bobo | Yoş, davomiylik, vaqt va narx | Bu maʼlumotlar bir joyda turadi va ikki qadam narida ham öqiladi |
| Öqituvçi yoki tarbiyaçi | Spektakl qaysi sinf uçun va kimga qönğiroq qiliş kerak | Yoş sinflar böyiça körsatilgan, yonida masʼulning telefoni bor |
Bolalar teatrining brend asosi
«Tomoşabin» qatoriga ikkalasini yozing: bolani va uni olib keladigan katta yoşli odamni. Vaʼda ham ikki qismdan iborat. Bolaga teatr taassurot vaʼda qiladi. Katta yoşli odamga teatr xotirjamlik vaʼda qiladi: spektakl yoşiga mos, qança davom etişi aniq, binoda bolalar bilan qulay.
Yoş doimiy joyda
Şablonda yoş belgisining doimiy joyi bor, u çiptada ham takrorlanadi. Uning yoniga aniq yoş oraliğini va davomiylikni söz bilan yozing: «3 yoşdan 6 yoşgaça bolalar uçun, tanaffussiz 45 daqiqa».
Maʼlumot
Afişada yoş belgisi bölişi şart. Uning körinişi va ölçamini Vazirlar Mahkamasining 2018 yildagi 848-son qarori bilan tasdiqlangan nizom belgilaydi. Manba: lex.uz.
Har qanday qahramonga mos tuşadigan qiyofa
Har bir bolalar spektaklining öz rassomi va öz qahramonlari bor. Afişalarni şablonning doimiy qismi birlaştiradi: teatr belgisi, şrift, yoş va sana uçun joy. Qahramon va rasm spektakldan spektaklga özgaradi.
- Teatr belgisini bitta spektakl qahramonidan yasamang. Spektakl repertuardan çiqib ketadi, belgi esa qoladi.
- Şriftni oddiy va yirik tanlang. Afişani buvilar va endi öqişni örganayotgan bolalar öqiydi.
- Yorqin qiyofaga teatrning uç rangi yetarli. Bitta afişadagi önta rang qahramonni körişga xalal beradi.
Misol
Moskvadagi Obrazsov nomidagi qöğirçoq teatri 2021 yilda qiyofasini yangiladi va işni pozitsiyadan boşladi. Avval öz tomoşabinlarini tasvirlab çiqdi, şundan keyingina uslubni özgartirdi. Teatr qöl tasvirli belgini va töliq nomini saqlab qoldi, qölning çizilişi özgardi. Yangi uslubni darhol afişa, çipta, dasturça va oy afişasi yozilgan varaqda qöllaşdi.
Manba: Sostav, 2021.
Bola böyiga mos bino
Bola dunyoga taxminan bir metr balandlikdan qaraydi. Uning uçun lavhalarni pastroqqa osing va rasmli qiling: garderob, hojatxona, zal, bufet. Kattalar uçun yöl körsatkiçlari odatdagi balandlikda qoladi.
- Uzun söz örniga rasm.
- Poldagi rangli çiziq yoki izlar kiriş joyidan zalgaça olib boradi.
- Foyeda qahramon va teatr belgisi bilan suratga tuşiş uçun joy bor. Bunday suratlarni ota-onalar özlari joylaştiradi.
Qiyofani bolalarga körsating
3-bosqiçning «Bu bosqiçda tomoşabin» bölimidagi tekşiruv bolalar teatrida ikki qadamda ötadi. Afişani beş nafar ota-ona va kerakli yoşdagi beş nafar bolaga körsatişadi.
- Ota-onadan sörang: «Spektakl qaysi yoş uçun va qança davom etadi?»
- Boladan sörang: «Bu hikoya kim haqida?»
Agar ota-ona yoşni beş soniyadan uzoq qidirsa, maʼlumotlarning joyini özgartiring. Agar bola qahramonni ayta olmasa, rasmni almaştiring.
Maktablar va boğçalar orqali işga tuşiriş
Işga tuşiriş rejasiga maktab va boğçalarni qöşing. Maktablar uçun masʼul öqituvçilarga yangilikni va yangi qiyofadagi namoyişlar jadvalini yuboradi. Jadvalda yoş sinflar böyiça körsatiladi. Yangilikda qanday yetib keliş, sinfni transportdan qayerda tuşiriş va kimga qönğiroq qilişni yozing.
Bolalar teatri çek-listi
- «Tomoşabin» qatoriga bola va katta yoşli odam yozilgan.
- Afişa şablonida yoş belgisining doimiy joyi bor.
- Belgi yonida söz bilan yozilgan yoş va davomiylik turibdi.
- Afişa beş nafar ota-ona va beş nafar bolaga körsatilgan.
- Bolalar uçun lavhalar ularning köz balandligida osilgan.
- Maktab va boğçalar yangilikni va yangi qiyofadagi namoyişlar jadvalini olgan.
09
Köp uçraydigan xatolar
Jadvalda brend ustidagi işni natijasiz qoldiradigan xatolar töplangan. Iş boşlangunça va işga tuşirişdan oldin yana bir marta özingizni u böyiça tekşiring.
| Xato | Nima bilan tugaydi | Qanday qiliş töğri |
|---|---|---|
| Belgidan boşlaş | Belgi tayyor, lekin u teatr haqida nima deyişi kerakligini heç kim yozib qöymagan. Bir-ikki yildan keyin uni yana almaştirişadi | Avval brend asosi (2-bosqiç), keyin belgi |
| Iş darajasini tavakkal tanlaş | Teatr tartib kerak bölganda rebrending buyurtma qiladi yoki teatrning özi özgarganda tartib örnatadi | «Teatrga nima kerak» çek-listini töldiring (13-vosita) |
| Qiyofadan töla zal kutiş | Bir mavsumdan keyin zal avvalgidek, yangi qiyofani esa muvaffaqiyatsiz deb bilişadi | Qiyofani repertuar, narx va oqşom bilan birga olib boring. Oldingi va keyingi raqamlarni hisoblang |
| Faqat doimiy tomoşabinga murojaat qiliş | Yangi tomoşabin afişadan bu qanday oqşom va u kim uçun ekanini tuşunmaydi | Har bir bosqiçda sözlar va qiyofani teatrga bormaydiganlarga körsating |
| Brendni faqat ötmişga quriş | Teatrni hurmat qilişadi, lekin yangi tomoşabin unda özini körmaydi | Farqlar manbalaridan ikki yoki uçtasini oling. Anʼana bugun ham davom etayotganini körsating |
| Pozitsiyani tomoşabinga vaʼdasiz yoziş | Teatr haqida tomoşabin tekşira olmaydigan jumla çiqadi | Pozitsiya yonida tört tekşiruvdan ötgan, oqşom haqidagi vaʼda turadi |
| Did haqida bahslaşiş | Yönalişni eng baland ovoz tanlaydi, iş esa bir joyda aylanaveradi | Har bir yönalişga beş savol va ön kişiga körsatiş |
| Boşqa teatr qiyofasidan nusxa oliş | Tomoşabin teatrlarni adaştiradi | Motivlarni öz binongiz, tarixingiz va repertuaringizdan izlang |
| Köp rang, şrift va motiv yiğiş | Afişalar ola-bula, ulardan teatrni tanib bölmaydi | Bitta belgi, uçta rang, bitta şrift, bitta motiv |
| Nomni sababsiz özgartiriş | Tomoşabin teatrni qidiruvda va xaritalarda yöqotib qöyadi | Nomni «Teatr nomi» bölimi böyiça tekşiring. Eskisi xalal berganda uni özgartiring |
| Qiyofani şablonlarsiz qabul qiliş | Bir oydan keyin afişalarni yana kim qanday bilsa, şunday qiladi | Afişa va post şablonlari iş tarkibiga kiradi (17-vosita) |
| Truppasiz işga tuşiriş | Xodimlar yangi qiyofa haqida ijtimoiy tarmoqlardan bilib qoladi va uni tomoşabinga tuşuntira olmaydi | Avval öz jamoangiz bilan uçraşuv, keyin yangilik |
| «Oldingi» raqamlarni yozib qöymaslik | Bir mavsumdan keyin yangilaniş yordam berganmi, aytib bölmaydi | Körsatkiçlarni birinçi özgarişlardan oldin yozib qöying |
| Hammasini bir kunda almaştiriş | Katta xarajat, eski zaxiralar taşlab yuborilgan | Navbat bilan almaştiring: avval ekran, keyin bosma mahsulot, keyin bino |
| Masʼul tayinlamaslik | Uslub qoidalari papkada yotadi, ularni heç kim oçmaydi | Taşqariga çiqadigan hamma narsani bir kişi tekşiradi |
10
Vositalar
2-kitobda yettita vosita bor. Ular 1-kitobning raqamlaşini davom ettiradi, u yerda vositalar ön ikkita. Şakllarni qoğozda yoki kompyuterda töldiriş mumkin, afişa şablonlari PowerPoint dasturida oçiladi.
| № | Vosita | Içida nima bor | Bosqiç | Format |
|---|---|---|---|---|
| 13 | «Teatrga nima kerak» çek-listi | Tört guruh jumla, özi yetarli bölmagan sabablar röyxati va xulosalar jadvali | 1 | Excel |
| 14 | Faktlar papkasi | Izohli olti bölim röyxati va «Önta fakt» varaği | 2 | Word |
| 15 | Brend asosi | Olti qator, «Teatr feʼli» qatori, farqlar jadvali, nom böyiça qarorlar va tört tekşiruvdan iborat bir sahifa | 2 | Word |
| 16 | Qiyofa uçun kengaytirilgan brif | Vazifa, brend asosi, taşuvçilar röyxati, qiyin holatlar, natija tarkibi, muddat va tuzatişlar soni | 3 | Word |
| 17 | Afişa va post şablonlari | Joylari belgilab qöyilgan törtta format | 3 | PowerPoint, PDF formatidagi sxema |
| 18 | Uslub qoidalari | Izohli ön sahifalik hujjat şabloni | 3 | Word |
| 19 | Işga tuşiriş rejasi | Masʼullar körsatilgan haftalik jadval | 4 | Excel |
Barça şakllarni qöllanma saytidan yuklab oliş mumkin: theatres.manobranding.uz/uz-lat/forms.
Brend ustida işlaşda 1-kitobdan yettita vosita kerak böladi.
| № | 1-kitob vositasi | 2-kitobda qayerda kerak |
|---|---|---|
| 1 | Mavsum jadvali | 4-bosqiç, oldingi va keyingi raqamlar |
| 3 | Tomoşabin xaritasi | 2-bosqiç, «Tomoşabin» qatori |
| 4 | Şahardagi oqşom xaritasi | 2-bosqiç, «Raqiblar» qatori |
| 5 | Çek-listlar va dekoratsiyalar pasporti | 3-bosqiç, şablon uçun afişa çek-listi |
| 6 | Tomoşabin sörovnomalari | 2 va 4-bosqiçlar, tomoşabin xaritasini tekşiriş va birinçi mavsum savollari |
| 7 | Oylik hisobot | 4-bosqiç, olti körsatkiç |
| 8 | Briflar | 3-bosqiç, dizayner yoki studiyaga topşiriq |
11
Luğat
Sözlar alifbo tartibida joylaşgan. Har birining yonida u haqda batafsil qayerda aytilgani körsatilgan.
| Söz | Nimani anglatadi | Kitobda qayerda |
|---|---|---|
| Avatar | Ijtimoiy tarmoqlar va messenjerlardagi profilning kiçik dumaloq rasmi | 3-bosqiç, «Belgi» |
| Belgi | Odamlar teatrni u orqali taniydigan rasm yoki yozuv. Uni logotip ham deyişadi | 3-bosqiç |
| Bir jumladagi sabab | Teatr qiyofani nima uçun özgartirayotgani va bundan tomoşabin nima olişi haqidagi yozuv | 1-bosqiç |
| Brend asosi | Olti qatordan iborat bir sahifa: tomoşabin, raqiblar, teatrning örni, farqlar, pozitsiya va vaʼda | 2-bosqiç |
| Brif | Yozma topşiriq: nima qiliş kerak, kim uçun va qaysi muddatgaça | 3-bosqiç, «Dizayner yoki studiya bilan işlaş» |
| Vaʼda | Tomoşabin tilida aytilgan pozitsiya: odam teatrdagi oqşomdan nima oladi | 2-bosqiç va 1-kitob, «Biz nimani vaʼda qilamiz» |
| Grafika | Belgiga hamrohlik qiladigan, tanib olinadigan rasm yoki naqş: ramka, fon, çiziq | 3-bosqiç |
| Iş darajasi | Teatr tanlaydigan özgarişlar hajmi: tartib, qiyofani yangilaş yoki rebrending | 1-bosqiç, «Işning uç darajasi» |
| Işga tuşiriş rejasi | Haftalar böyiça jadval: nimani özgartiramiz, qaçon va kim javob beradi | 4-bosqiç |
| Işçi guruh | Qiyofa ustidagi işni olib boradigan va uning qadamlarini qabul qiladigan teatr xodimlari | 3-bosqiç, «Işçi guruh va kelişuvlar» |
| Yöl körsatkiçlari va lavhalar | Tomoşabin kassa, garderob va zalni topişiga yordam beradigan narsalar | 3-bosqiç, «Bino» |
| Yönaliş | Teatrning haqiqiy taşuvçilarida körsatilgan qiyofa varianti | 3-bosqiç, «Rebrendingning olti qadami» |
| Maket | Afişa, post yoki lavhaning çop etiş yoki naşr qiliş mumkin bölgan tayyor fayli | 3-bosqiç |
| Motiv | Grafika yasaladigan bino, arxiv yoki repertuar tafsiloti: bino silueti, parda naqşi, eski peşlavha harflari | 3-bosqiç, «Grafika» |
| «Oldingi» raqamlar | Bir mavsumdan keyin soliştirişga narsa bölişi uçun teatr birinçi özgarişlardan oldin yozib qöyadigan körsatkiçlar | 4-bosqiç |
| Pozitsiya | Nega aynan sizga keliş kerak, degan savolga qisqa javob | 2-bosqiç |
| Rang kodi | Rangning aniq raqami. U orqali dizayner va bosmaxona bir xil tusni oladi | 3-bosqiç, «Rang» |
| Raqib | Odam öşa oqşomni sarflaşi mumkin bölgan hamma narsa: kino, kafe, konsert, uydagi oqşom | 1-kitob, «Oqşom uçun kim bilan raqobatlaşamiz» |
| Rebrending | Teatr özi haqidagi sözlarni ham, qiyofasini ham özgartiradigan iş | 1 va 3-bosqiçlar |
| Taşuvçi | Tomoşabin teatr qiyofasini köradigan har qanday narsa: afişa, çipta, sayt, peşlavha | 3-bosqiç, «Rebrendingning olti qadami» |
| Teatr brendi | Tomoşabin çipta sotib olişdan oldinoq teatr haqida biladigan va his qiladigan narsalar | 1-bosqiç |
| Teatr ovozi | Teatr tomoşabinga qanday yozişi va u bilan qanday gaplaşişi: afişada, ijtimoiy tarmoqlarda, kassada | 2-bosqiç |
| Teatr feʼli | Teatr odam bölganida özini tasvirlaş uçun tanlaydigan uç yoki tört söz | 2-bosqiç |
| Teatrning örni | Teatr şaharga yoki mamlakatga nima uçun kerak, degan savolga javob | 2-bosqiç |
| Uslub | Belgi, ranglar, şrift va grafika hamda ulardan foydalaniş qoidalari. Uslub qoidalarida yozib qöyilgan | 3-bosqiç |
| Uslub qoidalari | Har qanday xodim u böyiça yordamsiz afişa yoki post yiğa oladigan qisqa hujjat. Uni brendbuk ham deyişadi | 3-bosqiç |
| Faktlar papkasi | Teatr özi haqida biladigan va bir joyga töplangan hamma narsa: tarix, bino, arxiv, odamlar, repertuar, şahar | 2-bosqiç |
| Farq | Sizning teatringizda bor, keçqurun boriş mumkin bölgan boşqa joylarda esa yöq narsa. Har bir farqning öz fakti bor | 2-bosqiç |
| Farqlar manbai | Teatr faqat özida bor narsani izlaydigan joy: joyning tarixi va madaniyati, teatr vazifasi, bino, repertuar va odamlar | 2-bosqiç |
| Şablon | Afişa yoki postning tayyor asosi, unda faqat matn va fotosurat almaştiriladi | 3-bosqiç |
| Şrift | Afişa va lavhalar terilgan harflarning şakli | 3-bosqiç |
| Yangi tomoşabin | Teatrda bölmagan yoki ançadan beri bölmagan odam | 1-kitob, «Asosiy sözlar» |
| Qiyofa | Teatrning tomoşabin köziga qanday körinişi: afişalardagi, ijtimoiy tarmoqlardagi, çiptadagi va binodagi uslub | 3-bosqiç |
| Qiyofani yangilaş | Teatr haqidagi sözlar avvalgidek qolib, qiyofa özgaradigan iş darajasi | 1-bosqiç, «Işning uç darajasi» |
12
Manbalar
Röyxatda kitob havola qiladigan hujjatlar va tadqiqotlar keltirilgan. Har bir misolning manbai uning yonida körsatilgan. Yana köproq misollar qöllanma saytidagi misollar kutubxonasida töplangan.
Özbekiston hujjatlari
- Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 22 oktabrdagi 848-son qarori, axborot mahsulotini yoş böyiça tasniflaş töğrisidagi nizom. lex.uz
- Prezidentning 2024 yil 22 noyabrdagi PQ-399-son qarori, teatrlarning ahamiyatini oşiriş töğrisida. lex.uz
- Milliy statistika qömitasi, 2025 yildagi teatrlar. stat.uz
- «Özbekiston 2030» strategiyasi loyihasi, teatrlar uçun maqsadlar. Kun.uz, 2025
Qöllanma kitoblari
- «Teatr brendi. 1-kitob: tomoşabin va mavsum», 2026. Tomoşabin, raqiblar, vaʼda, afişa va körsatkiçlar haqidagi bölimlarda unga havola berilgan.
Tadqiqotlar va qöllanmalar
| Nima haqida | Manba |
|---|---|
| Germaniya aholisi teatrlardan nima kutadi | Liz Mohn Center, 2023 |
| Yevropaliklarning madaniy tadbirga kelişiga nima xalal beradi | Yevrobarometr 562, 2025 |
| Buyuk Britaniya teatrlarining yangi tomoşabinlari: kim keladi va kim qaytadi | Indigo va Spektrix, 2024 |
| Drama spektakllariga bormaydiganlar: qörquvlar va turtkilar | National Theatre uçun Indigo qöllanmasi, 2025 |
| Tomoşabinlar tadbirlar haqida qayerdan bilib oladi | NEA, 2023 |
| 25 taşkilotda beş yil davomida yangi tomoşabin izlaş | Wallace Foundation, 2024 |
| Fransiyadagi «madaniyat propuski» | Banque des Territoires, 2024 |
| Teatr foyesi jamoat joyi sifatida | Esseks universiteti, 2022 |
| Nomoddiy merosni muhofaza qiliş | YUNESKO risolasi |

